Muốn kỹ sư nói được điều gì có ích từ xa, bạn gửi một bộ ảnh có thứ tự: toàn cảnh căn phòng, bức tường có vết nứt, vết nứt đặt cạnh một vật so kích thước, cận cảnh hai đầu mút, rồi chụp lại đúng những góc đó sau vài ngày. Kèm theo một video quay liền từ cửa phòng đi tới vết nứt, và một tin nhắn ngắn nói vết nứt có từ bao giờ, có dài ra không, gần đây trong nhà hay nhà bên cạnh có làm gì không.
Ảnh tốt không biến cuộc gọi thành một buổi khám nhà. Kỹ sư thường chỉ dùng ảnh để quyết định câu hỏi đầu tiên: việc này theo dõi tiếp được, cần người đến tận nơi, hay phải mời đơn vị chuyên môn kiểm tra. Nếu vết nứt đang to ra trông thấy, trần võng xuống, có tiếng răng rắc hay vữa rơi liên tục, đừng chụp nữa: đưa người trong nhà ra chỗ an toàn và gọi lực lượng cứu nạn, cứu hộ, không đặt lịch tham vấn.
Kỹ sư cần nhìn thấy gì qua ảnh
Người chụp hay dí sát máy vào vết nứt vì nghĩ càng rõ càng tốt. Thực ra kỹ sư cần biết vết nứt nằm ở đâu trong ngôi nhà trước khi cần biết nó trông thế nào. Cùng một đường nứt mảnh, nằm giữa tường ngăn phòng ngủ khác với nằm sát chân cột, góc khung cửa sổ hay chỗ tường giáp sàn tầng trên. Thiếu toàn cảnh, người xem chỉ còn đoán.
Những thông tin kỹ sư hay hỏi lại khi xem ảnh: tầng mấy, tường bên trong hay tường ngoài, tường giáp nhà hàng xóm hay không; vết nứt chạy ngang, dọc hay xiên, đi qua mấy viên gạch; có thấy ở mặt bên kia bức tường không; hai mép nứt có lệch nhau, cái cao cái thấp không; quanh đó có thấm, ố, bong sơn, cửa khó đóng không. Bạn không cần biết những điều đó nghĩa là gì, chỉ cần ảnh trả lời được.
Hãy nghĩ bộ ảnh như một người lạ được dẫn vào nhà: đứng ở cửa nhìn quanh, bước lại gần bức tường, rồi mới cúi xuống xem chỗ nứt. Đi đúng thứ tự đó thì một cuộc gọi hai mươi phút không phải dành năm phút đầu để hỏi “cái này ở phòng nào hả anh”.
Bộ ảnh năm lớp, chụp trong mười lăm phút
Chụp theo thứ tự dưới đây, đặt tên tệp hoặc đánh số theo đúng thứ tự để kỹ sư mở ra là hiểu:
- Toàn cảnh phòng: đứng ở cửa, chụp ngang, thấy được sàn, trần và bức tường có vết nứt. Nếu vết nứt ở mặt ngoài nhà, chụp cả mặt tiền từ bên kia đường.
- Cả bức tường: lùi ra đủ xa để thấy hết chiều dài vết nứt cùng cửa, cột, dầm hay góc tường gần nhất.
- Vết nứt với vật so kích thước: dán một cây thước, đặt một đồng xu hoặc thẻ nhựa sát bên, chụp thẳng góc với mặt tường.
- Cận cảnh hai đầu mút và chỗ rộng nhất: mỗi chỗ một ảnh, vẫn có vật so trong khung.
- Mặt bên kia bức tường và trần phía trên: kể cả khi không thấy gì, vì “không thấy gì” cũng là thông tin.
Mỗi ảnh chụp hai lần: một lần bằng ánh sáng phòng, một lần soi đèn pin xiên gần như song song mặt tường. Ánh sáng xiên làm mép nứt hiện rõ hơn ánh sáng chiếu thẳng. Tắt đèn flash, vì flash làm tường bóng loáng và xoá mất bóng của mép nứt.
Lỗi chụp hay gặp và cách chụp lại
Những lỗi dưới đây làm kỹ sư phải hỏi lại, tức là bạn trả phút cho việc mô tả thay vì cho lời khuyên:
| Lỗi hay gặp | Vì sao khó đọc | Chụp lại thế nào |
|---|---|---|
| Chỉ có ảnh cận cảnh | Không biết vết nứt nằm ở đâu, gần cột hay giữa tường | Thêm ảnh toàn cảnh phòng và cả bức tường |
| Không có vật so | Ảnh phóng to làm vết mảnh trông như khe lớn | Đặt thước hoặc đồng xu sát vết nứt |
| Chụp xiên góc | Chiều dài và bề rộng bị méo | Đứng thẳng trước tường, máy song song mặt tường |
| Bật flash | Mặt tường loá, mép nứt mất bóng | Tắt flash, dùng đèn pin rọi xiên |
| Lọc ảnh, chỉnh màu | Vệt ố, vệt ẩm đổi màu, khó so lần sau | Gửi ảnh gốc, không chỉnh sửa |
| Gửi qua kênh nén ảnh | Chi tiết mảnh bị nhoè | Gửi dạng tệp hoặc chọn gửi ảnh chất lượng gốc |
Ảnh gửi đi nên xoá vị trí địa lý đính kèm nếu điện thoại có bật. Kỹ sư không cần biết nhà bạn ở toạ độ nào, chỉ cần biết vết nứt ở phòng nào.
Một video liền mạch thay cho hai mươi tấm ảnh rời
Ảnh tĩnh cho chi tiết, video cho quan hệ không gian. Quay một đoạn chừng một phút, không cắt: bắt đầu từ cửa phòng, lia chậm qua sàn và trần, đi lại gần bức tường, dừng ba giây ở mỗi đầu mút, rồi quay sang mặt bên kia nếu có thể. Vừa quay vừa nói nhỏ: “Đây là tường phòng ngủ tầng hai, giáp nhà bên trái, vết nứt dài khoảng một gang tay rưỡi”.
Lời nói trong video giúp kỹ sư khỏi phải đoán, và giúp chính bạn khi nghe lại. Giữ máy ngang, đi chậm như đang bê một bát nước đầy. Nếu có tiếng động lạ, như cửa kêu khi đóng hay sàn lún nhẹ khi bước, quay cả âm thanh đó.
Khi gọi video trực tiếp với kỹ sư, làm y như vậy nhưng chậm hơn nữa, vì đường truyền có độ trễ. Đừng lật ngược máy, đừng phóng to bằng ngón tay trong lúc gọi, tiến lại gần bằng chân sẽ rõ hơn. Có người nhà cầm đèn pin rọi xiên thì càng tốt.
Chụp lặp lại sau vài ngày: biến ảnh thành dòng thời gian
Câu kỹ sư hay hỏi nhất là “nó có to ra không”. Một tấm ảnh không trả lời được, hai tấm ảnh cùng góc cách nhau vài ngày thì trả lời được phần nào. Lấy bút chì vạch một gạch ngắn ở mỗi đầu mút, ghi ngày bên cạnh. Đánh dấu chỗ đứng chụp trên sàn bằng một miếng băng dính để lần sau đứng đúng chỗ đó.
Lần chụp sau dùng đúng vật so cũ, đúng giờ trong ngày để ánh sáng giống nhau. Nếu đầu mút vượt qua vạch bút chì, ghi lại ngày nào phát hiện. Đó là loại thông tin mà kỹ sư không thể tự có qua một cuộc gọi, và thường quan trọng hơn mọi lời mô tả.
Đừng tự trám, sơn đè hay dán giấy lên vết nứt trước khi kỹ sư xem, kể cả vì xấu. Trám rồi thì lần chụp sau không còn gì để so, và người đến tận nơi cũng mất dấu vết. Việc bít, trám hay gia cố để chuyên gia quyết định sau.
Gửi đủ để xem, không gửi thừa thông tin của gia đình
Bộ ảnh vết nứt thường lọt vào những thứ không cần thiết: ảnh cưới treo tường, con nhỏ đang ngủ, bàn làm việc có giấy tờ, cửa nhà nhìn ra số nhà và tên đường. Trước khi gửi, xem lại từng tấm. Kéo rèm, cất giấy tờ khỏi khung hình, nhờ người nhà ra khỏi phòng lúc quay. Kỹ sư chỉ cần thấy tường, trần, sàn, cửa và những gì đè lên bức tường đó, như tủ nặng hay bể cá.
Giấy tờ nhà, bản vẽ, giấy phép xây dựng chỉ gửi khi chuyên gia hỏi tới và nói rõ dùng để làm gì. Lúc đó có thể che tên chủ sở hữu, số giấy tờ tuỳ thân, số thửa nếu không cần cho câu hỏi. Ảnh chụp từ ngoài đường cũng vậy: chụp đủ để thấy nhà bạn liền kề nhà nào, cao mấy tầng, nhưng không cần lộ số nhà.
Một lưu ý nhỏ mà hay bị quên: nhiều điện thoại tự gắn vị trí vào ảnh. Tắt chức năng đó hoặc xoá thông tin vị trí trước khi gửi. Hỏi chuyên gia hoặc nền tảng đặt lịch xem ảnh được lưu ở đâu và bao lâu thì xoá, nhất là khi ảnh có cảnh bên trong phòng ngủ.
Mẫu tin nhắn gửi kèm ảnh trước cuộc gọi
Gửi trước giờ hẹn để kỹ sư có thời gian mở ảnh; nếu nền tảng tính phí đọc hồ sơ, hỏi rõ trước. Mẫu có thể chép và sửa:
- Chào anh/chị, em là Minh, nhà em là nhà phố ba tầng, xây khoảng mười lăm năm.
- Vết nứt ở tường phòng ngủ tầng hai, tường giáp nhà bên trái, em thấy lần đầu cách đây khoảng ba tuần.
- Từ hôm thấy tới nay em đánh dấu hai đầu bằng bút chì; ảnh số 6 và 7 là cùng góc, chụp cách nhau năm ngày.
- Tháng trước nhà bên cạnh có đào móng xây lại; trong nhà em không sửa gì.
- Em gửi kèm 9 ảnh đánh số theo thứ tự từ ngoài vào trong và một video một phút.
- Điều em cần biết sau cuộc gọi: có cần mời người đến xem tận nơi không, và trong lúc chờ nhà em nên theo dõi thêm gì.
Dòng cuối là dòng quan trọng nhất. Nó cho kỹ sư biết bạn không đòi một kết luận qua ảnh, mà cần một quyết định về bước tiếp theo, việc mà cuộc gọi ngắn làm được.
Trong cuộc gọi: hỏi gì khi kỹ sư đang xem ảnh
Xếp câu hỏi theo thứ tự, câu nào phải có trả lời hôm nay đứng đầu:
- Với những gì anh/chị thấy, việc này cần người đến tận nơi xem không, và nên trong khoảng thời gian nào?
- Từ giờ tới lúc đó, nhà em cần theo dõi dấu hiệu gì, chụp thêm ảnh nào?
- Dấu hiệu nào xuất hiện thì em phải đưa người ra khỏi phòng, khỏi nhà ngay?
- Nếu cần kiểm tra kỹ, em nên tìm loại đơn vị nào, họ cần hồ sơ gì của nhà em?
- Có việc gì trong nhà em nên tạm ngừng, như kê đồ nặng, khoan tường, sửa phòng bên cạnh không?
Nghe trả lời, ghi lại nguyên văn những chữ như “cần đến xem”, “theo dõi thêm”, “chưa đủ thông tin”. Kỹ sư cẩn thận sẽ hiếm khi nói “không sao đâu” qua ảnh, và đó là dấu hiệu tốt chứ không phải né tránh. Nếu ai đó qua vài tấm ảnh đã khẳng định chắc chắn an toàn hay chắc chắn phải đập bỏ, hãy hỏi lại họ dựa vào đâu.
Câu hỏi thường gặp
Gửi ảnh vết nứt cho kỹ sư thì họ có kết luận được nhà an toàn không?
Thường là không, và người làm nghề nghiêm túc cũng không nên kết luận chỉ qua ảnh. Ảnh giúp kỹ sư đánh giá mức cần thiết của bước tiếp theo, như theo dõi thêm, mời người đến tận nơi hay mời đơn vị kiểm tra chuyên môn. Hãy đặt câu hỏi theo hướng đó.
Nên dùng vật gì để so kích thước vết nứt trong ảnh?
Một cây thước có vạch rõ là tốt nhất, dán bằng băng dính sát bên vết nứt. Không có thước thì dùng đồng xu hoặc một thẻ nhựa có kích thước phổ biến. Điều quan trọng là lần chụp sau dùng lại đúng vật đó để còn so được.
Chụp ảnh vết nứt vào lúc nào trong ngày thì rõ nhất?
Lúc ánh sáng chiếu xiên qua mặt tường, như sáng sớm hoặc chiều muộn với tường gần cửa sổ, hoặc buổi tối tắt đèn trần rồi rọi đèn pin gần như song song với tường. Lần sau nên chụp đúng khung giờ cũ để ánh sáng giống nhau.
Có nên trám vết nứt trước khi gọi kỹ sư cho đỡ xấu không?
Không nên. Trám, sơn hay dán đè làm mất dấu đầu mút và bề rộng ban đầu, nên không còn cách so xem vết nứt có to ra hay không. Cứ để nguyên, đánh dấu bằng bút chì, và chờ chuyên gia nói nên xử lý thế nào.
Khi nào không nên gọi tham vấn mà phải rời khỏi nhà ngay?
Khi vết nứt to ra trông thấy trong vài giờ, trần hoặc dầm võng xuống, có tiếng răng rắc, vữa hay gạch rơi liên tục, cửa đột ngột kẹt cứng. Lúc đó đưa mọi người ra chỗ an toàn và gọi lực lượng cứu nạn, cứu hộ thay vì chờ một cuộc gọi.
Một video có thay được bộ ảnh không?
Không hẳn. Video giúp kỹ sư hiểu vết nứt nằm ở đâu và liên quan gì với cửa, cột, trần, còn ảnh tĩnh có vật so mới cho thấy chi tiết và để so qua nhiều ngày. Gửi cả hai, mỗi thứ làm đúng việc của nó.