ThamVan.comTham Vấn
Trong 15–30 phút: dẫn dắt cuộc gọi

Chuyên gia trả lời chung chung: xin ví dụ cụ thể và bước đầu tiên cho đúng việc mình

Nghe "cần chuẩn bị đầy đủ", "nên theo dõi thêm" mà không biết làm gì? Ba câu hỏi tiếp để đổi lời chung thành ví dụ, bước đầu tiên và mốc kiểm cho đúng việc của bạn.

A Vietnamese man in his forties at a small accounting office desk writes numbered steps in an open notebook with blank pages, wearing a headset, three-quarter back view, flat midday light

Khi chuyên gia trả lời bằng những câu như "cần chuẩn bị giấy tờ đầy đủ", "nên theo dõi thêm", "phải làm cho đúng quy trình", đừng gật đầu rồi chuyển câu. Hỏi tiếp ngay một trong ba câu: "Với việc của em thì cụ thể là giấy nào ạ?", "Anh cho em một ví dụ được không?", hoặc "Ngày mai em làm việc đầu tiên là gì ạ?" Ba câu này kéo một lời khuyên đúng nhưng chung về đúng chỗ bạn đang đứng.

Câu trả lời chung chung không phải lúc nào cũng do chuyên gia hời hợt. Thường là vì họ chưa đủ dữ kiện, vì quen nói với nhiều người một lúc, hoặc vì bạn hỏi một câu quá rộng. Dù lý do là gì, trong cuộc gọi tính phút, một câu trả lời bạn không biến được thành việc làm là phút đã trả mà không mang về được gì. Bài này giúp bạn nhận ra câu trả lời chung và hỏi tiếp cho trúng.

Nhận ra câu trả lời chung và câu hỏi tiếp tương ứng

Bảng dưới gom những kiểu câu chung hay gặp nhất ở mọi nghề. Cột cuối là câu hỏi tiếp, ngắn, lịch sự, dùng được ngay.

Chuyên gia nóiCòn thiếu gìHỏi tiếp
"Em cần chuẩn bị giấy tờ đầy đủ"Giấy nào, bản gốc hay bản chụp"Dạ, với việc của em thì là những giấy nào ạ, anh kể giúp em ba giấy quan trọng nhất?"
"Nên theo dõi thêm"Theo dõi cái gì, bao lâu, thấy gì thì làm gì"Em theo dõi dấu hiệu nào, trong bao nhiêu ngày, thấy gì thì phải báo hay đi ngay ạ?"
"Phải làm đúng quy trình"Bước đầu tiên là gì, làm ở đâu"Bước đầu tiên em làm là gì và làm ở đâu ạ?"
"Trường hợp này có rủi ro"Rủi ro gì, khi nào xảy ra"Rủi ro anh lo nhất là gì, và dấu hiệu nào báo nó đang tới ạ?"
"Em nên tìm người có chuyên môn"Người nào, chuyên môn gì"Em nên tìm người làm nghề gì, hỏi họ câu nào đầu tiên ạ?"
"Tuỳ cơ quan đó yêu cầu"Hỏi cơ quan nào, hỏi câu gì"Em nên hỏi cơ quan nào, và hỏi bằng câu nào cho họ trả lời rõ ạ?"

Để ý cột giữa: câu trả lời chung gần như luôn thiếu một trong bốn thứ, là cái gì, ai, khi nào, ở đâu. Khi nghe xong mà không điền được một trong bốn ô đó, đó là lúc hỏi tiếp.

Vì sao chuyên gia hay trả lời chung

Lý do đầu tiên nằm ở câu hỏi. Hỏi "em nên làm gì?" thì câu trả lời phải bao hết mọi khả năng, nên nó chung. Hỏi "tuần này em có nên trả lời tin nhắn của bên kia không?" thì câu trả lời có thể hẹp và rõ. Trước khi trách câu trả lời, xem lại câu hỏi mình vừa đặt có quá rộng không.

Lý do thứ hai là thiếu dữ kiện. Chuyên gia chưa xem giấy, chưa thấy hiện trường, chưa nghe đủ diễn biến thì chỉ dám nói ở mức nguyên tắc. Lúc đó, hỏi thẳng: "Anh cần biết thêm gì về việc của em để nói cụ thể hơn ạ?" Câu này thường mở ra hai ba câu hỏi lại của chuyên gia, và câu trả lời sau đó cụ thể hẳn.

Lý do thứ ba là thói quen nghề. Người hay nói chuyện trước đông người, hay viết bài hướng dẫn, quen diễn đạt cho mọi trường hợp. Họ không né, chỉ cần một câu nhắc là đổi cách nói: "Anh nói giúp em riêng cho trường hợp nhà em được không ạ?"

Chỉ khi đã hỏi tiếp hai lần mà câu trả lời vẫn chung, kèm lời mời mua thêm dịch vụ, bạn mới nên ghi lại để cân nhắc có gọi người khác hay không.

Mẫu câu xin ví dụ và bước đầu tiên

Viết sẵn hai ba câu dưới đây ở góc tờ ghi chép. Chọn câu hợp với lúc đang nghe.

  • "Anh cho em một ví dụ giống trường hợp của em được không ạ?"
  • "Nếu anh là em, sáng mai việc đầu tiên anh làm là gì ạ?" (hỏi để lấy bước làm, không để lấy quyết định thay mình)
  • "Em nhắc lại xem đúng chưa: cụ thể là em tìm giấy này, hỏi chỗ này, trước ngày này, phải không ạ?"
  • "Trong ba việc anh vừa nói, việc nào làm trước ạ?"
  • "Làm xong bước đó thì em biết là đã đúng bằng cách nào ạ?"

Câu thứ ba rất hữu ích vì nó bắt bạn tự điền "cái gì, ở đâu, khi nào". Chuyên gia chỉ cần sửa chỗ sai, và câu trả lời chung tự biến thành một dòng việc cụ thể.

Câu cuối giúp có mốc kiểm. Nhiều lời khuyên dừng ở "làm cái này", nhưng không nói làm xong thì nhận ra kết quả thế nào. Có mốc kiểm, bạn biết lúc nào cần gọi lại.

Hỏi cho cụ thể mà không biến thành đòi phán

Hỏi cụ thể về việc làm, không về kết quả. "Em cần giữ những giấy nào" là câu cụ thể đúng chỗ. "Vậy em có được bồi thường không" là câu đòi phán kết quả, và chuyên gia nghiêm túc sẽ không trả lời chắc qua một cuộc gọi.

Ví dụ là để hiểu, không phải để so. Khi chuyên gia kể một trường hợp tương tự, đừng suy ra việc của mình sẽ kết thúc giống vậy. Hỏi: "Trường hợp đó khác của em ở chỗ nào ạ?"

Với sức khoẻ, cụ thể là dấu hiệu và mốc thời gian. Không đòi bác sĩ gọi tên bệnh hay kê thuốc qua máy. Hỏi cụ thể theo dõi gì, ghi gì, thấy gì thì đi khám. Nếu đang có đau ngực, khó thở, yếu hay liệt nửa người, nói khó đột ngột, co giật, lơ mơ, chảy máu không cầm hay trẻ nhỏ sốt li bì, đừng chờ hỏi tiếp: gọi số cấp cứu hoặc đến cơ sở y tế gần nhất ngay, không đặt lịch gọi online.

Với nhà cửa, cụ thể là ai đến xem và xem gì. Không xin kỹ sư hướng dẫn tự sửa điện, gas hay kết cấu. Hỏi cụ thể nên mời người làm nghề gì, cho họ xem chỗ nào, hỏi họ câu gì.

Khi câu trả lời chung lại chính là lời khuyên đúng

Không phải câu chung nào cũng cần kéo cho cụ thể. Có những lời dặn nghe rất chung nhưng lại là điều quan trọng nhất của cả cuộc gọi: "chưa ký gì thêm", "giữ nguyên hiện trạng, đừng sửa vội", "giữ lại mọi tin nhắn", "đừng tự đổi cách dùng thuốc". Đây là lời cấm, và lời cấm vốn ngắn.

Với loại câu này, đừng hỏi "cụ thể là sao ạ" theo phản xạ. Hỏi tiếp theo hướng khác: "Lời dặn này áp dụng tới khi nào ạ?" và "Nếu bên kia ép em phải làm ngay thì em trả lời thế nào?" Câu đầu cho bạn mốc hết hiệu lực của lời cấm. Câu sau chuẩn bị cho đúng lúc bạn dễ phá lời cấm nhất.

Một dấu hiệu để phân biệt: câu chung mà có động từ cấm ("đừng", "chưa", "giữ nguyên") thường là lời khuyên đã đủ cụ thể. Câu chung mà chỉ có tính từ ("đầy đủ", "cẩn thận", "đúng quy trình") mới là câu cần hỏi tiếp. Ghi lời cấm vào tờ ghi chép, gạch chân, rồi chuyển sang câu hỏi tiếp theo.

Và nếu điều đang xảy ra là sự cố, như rò gas, chập điện, nứt lớn đang mở rộng, thì lời khuyên chung "rời khỏi chỗ đó, gọi lực lượng cứu hoả, cứu nạn" là đủ. Không cần và không nên hỏi thêm chi tiết qua máy.

Ví dụ: chị Thu và câu "chuẩn bị chứng từ cho đầy đủ"

Chị Thu bán đồ gia dụng qua mạng, gọi cho một chuyên gia kế toán vì cơ quan thuế quản lý gửi thông báo đề nghị giải trình. Sau khi nghe chị kể, chuyên gia nói: "Em cứ chuẩn bị chứng từ cho đầy đủ, sắp xếp gọn gàng là được." Chị gật đầu, định sang câu khác, rồi nhìn xuống tờ giấy và không biết sẽ ghi gì vào ô việc phải làm.

Chị hỏi tiếp: "Dạ, với thông báo này thì cụ thể là chứng từ của những tháng nào, loại gì ạ? Anh kể giúp em ba thứ quan trọng nhất." Chuyên gia hỏi lại chị thông báo nhắc tới kỳ nào, chị bán qua mấy kênh, nhận tiền qua đâu. Sau đó chị ghi được ba dòng rõ ràng: loại chứng từ nào, sắp theo tháng, và một câu cần hỏi lại cơ quan thuế quản lý trước khi nộp.

Chị hỏi thêm câu cuối: "Làm xong ba việc này thì em biết là đủ bằng cách nào ạ?" Chuyên gia dặn chị gửi bảng sắp xếp để họ xem trước khi nộp, và nói rõ phần xem đó có tính thêm phí hay không theo bảng phí hiện hành của họ. Từ một câu chung, chị có ba việc, một mốc kiểm và biết chi phí tiếp theo trước khi quyết.

Kiểm câu trả lời trước khi sang câu hỏi khác

Trước khi chuyển chủ đề, thử điền bốn ô sau cho câu trả lời vừa nghe. Ô nào trống thì hỏi tiếp đúng ô đó.

  1. Cái gì: việc phải làm hoặc giấy phải có, gọi đúng tên.
  2. Ai: mình tự làm, nhờ người nhà, hay phải gặp người có chuyên môn, cơ quan nào.
  3. Khi nào: làm ngay, trong tuần, hay chờ một sự việc khác xảy ra trước.
  4. Ở đâu hoặc bằng cách nào: nộp ở đâu, gửi qua đâu, hỏi ai.
  5. Đã ghi một dòng việc đủ bốn ô vào tờ ghi chép.

Không phải câu trả lời nào cũng cần đủ bốn ô. Lời giải thích nguyên lý thì nghe cho hiểu là đủ. Nhưng câu trả lời nào dẫn tới một việc bạn phải làm thì nên có đủ cái gì, ai, khi nào và ở đâu trước khi để chuyên gia sang ý khác.

Nếu thời gian còn ít và chưa kịp điền đủ, ghi ô trống đó vào phần hỏi lại cuối cuộc gọi, hoặc xin chuyên gia nhắn ngắn sau cuộc gọi nếu họ nhận cách đó.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi tiếp nhiều lần có làm chuyên gia khó chịu không?

Hiếm khi, nếu bạn hỏi ngắn và đúng chỗ thiếu. Câu hỏi tiếp cho thấy bạn đang nghe thật và định làm theo. Chuyên gia thường dễ chịu với người hỏi cụ thể hơn là người gật đầu rồi gọi lại hỏi cùng một câu.

Chuyên gia nói cần xem thêm giấy tờ mới nói cụ thể được thì sao?

Đó là câu trả lời có ích. Hỏi cụ thể cần xem giấy nào, gửi qua đâu, có tính phí đọc thêm không, và sau khi xem thì nên gọi lại hay họ nhắn trả lời. Ghi lại để chuẩn bị cho bước sau.

Có nên xin chuyên gia ví dụ từ khách hàng khác không?

Có thể xin một ví dụ để hiểu, nhưng không cần và không nên đòi chi tiết về người khác. Chuyên gia tử tế sẽ kể ở mức chung, giấu thông tin riêng. Điều quan trọng là hỏi tiếp ví dụ đó khác việc của mình ở chỗ nào.

Làm sao đặt câu hỏi ngay từ đầu để đỡ nhận câu trả lời chung?

Hỏi hẹp: gắn câu hỏi với một việc, một mốc thời gian, một quyết định. Ví dụ hỏi tuần này có nên trả lời bên kia không, thay vì hỏi em nên làm gì. Câu hỏi càng hẹp thì câu trả lời càng dễ cụ thể.

Hỏi tiếp hai lần mà vẫn chung chung thì nên làm gì?

Ghi lại câu hỏi còn treo, chốt những gì đã rõ, và cân nhắc sau cuộc gọi có cần hỏi thêm người khác không. Đừng tranh luận trong lúc đồng hồ đang chạy. Câu trả lời chung lặp lại nhiều lần cũng là thông tin để bạn đánh giá cuộc gọi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138