Có. Hãy nói với luật sư cả những chi tiết bất lợi cho mình, và nói ngay trong vài phút đầu, không đợi bị hỏi tới. Lời khuyên qua điện thoại chỉ đứng trên đúng câu chuyện bạn kể; câu chuyện thiếu một chi tiết quan trọng thì lời khuyên có thể trật hướng, và bạn trả tiền cho một lời khuyên dành cho một vụ việc không có thật.
Nói thật không có nghĩa là kể lể hay tự buộc tội mình. Nó là nói gọn, đúng sự việc, phân biệt rõ điều mình biết chắc với điều mình chỉ nghe kể hay đoán. Phần dưới đi qua những chi tiết người ta hay giấu, chuyện bí mật thông tin, cách nói, và việc làm khi nghe luật sư nói điều khó nghe.
Vì sao giấu một chi tiết làm hỏng cả cuộc gọi
Người hỏi giấu chi tiết bất lợi thường vì ba lý do: ngại bị đánh giá, sợ luật sư nghĩ mình sai rồi không muốn giúp, hoặc mong được nghe điều dễ chịu. Cả ba đều dễ hiểu. Nhưng luật sư không làm việc với cảm giác của bạn; họ làm việc với sự việc. Khi thiếu sự việc, họ dựng lời khuyên trên một bức tranh đẹp hơn thực tế.
Hậu quả hay gặp: bạn làm theo lời khuyên, gửi một tin nhắn cứng rắn, đòi một điều mình tưởng chắc chắn, rồi bên kia đưa ra đúng tờ giấy bạn đã giấu. Lúc đó không chỉ lời khuyên vô dụng mà bạn còn ở thế yếu hơn trước. Nếu luật sư biết từ đầu, họ có thể khuyên một con đường khác, mềm hơn, hoặc dặn bạn chuẩn bị trước cho chính điểm yếu đó.
Có một cái giá nữa ít ai tính: thời gian. Chi tiết bị giấu thường lộ ra ở cuộc gọi thứ hai, thứ ba, và mỗi lần lộ ra là phải làm lại phần đã bàn. Với cuộc gọi tính theo phút, đó là những phút bạn trả hai lần. Ví dụ giả định: chị Hà hỏi về khoản cọc thuê mặt bằng, giấu chuyện đã ký một tờ giấy đồng ý “chịu mọi chi phí phát sinh”. Cuộc gọi đầu bàn cách đòi lại toàn bộ; tới cuộc thứ hai, khi tờ giấy lộ ra, mọi việc phải tính lại.
Những chi tiết người ta hay giấu
Đã ký mà không đọc. Ký hợp đồng, biên bản, giấy xác nhận vì tin người kia hoặc vì vội. Đây là chi tiết luật sư cần biết nhất, vì tờ giấy đó có thể quyết định gần như mọi thứ.
Đã nói hoặc nhắn một câu nặng lời. Một tin nhắn doạ dẫm, một câu chửi trong lúc giận, một bài đăng đã xoá. Bên kia có thể đã chụp lại.
Đã nhận tiền hoặc đã hứa. Nhận một khoản đặt cọc, hứa miệng sẽ trả, đồng ý một điều mà giờ muốn rút lại.
Đã tự xử lý trước khi hỏi. Xoá tin nhắn, giữ đồ của bên kia, nhờ người tới nói chuyện, khoá cửa. Những việc này làm thay đổi tình thế và luật sư cần biết để dặn đúng.
Có người thứ ba biết chuyện. Một người làm chứng không đứng về phía mình, một người môi giới, một người thân đã kể lại cho bên kia.
Mình cũng có phần lỗi. Trả tiền chậm, giao hàng thiếu, sửa nhà khi chưa hỏi. Nói ra không làm bạn thua; nó giúp luật sư biết điều gì phải xử lý trước.
Chuyện cũ có liên quan. Một lần tranh chấp trước với cùng người đó, một lần đã từng ra cơ quan giải quyết, một khoản nợ cũ chưa xong. Bạn nghĩ đã qua, nhưng nó có thể quay lại trong hồ sơ của bên kia.
Chuyện bí mật: hỏi ngay ở đầu cuộc gọi
Nhiều người ngại nói thật vì không biết lời mình kể sẽ đi đâu. Đây là điều hỏi được, và nên hỏi ngay từ đầu. Theo nguyên tắc nghề nghiệp, luật sư có nghĩa vụ giữ bí mật thông tin của khách hàng; phạm vi cụ thể ra sao thì hỏi chính luật sư, và tra ở tổ chức nghề nghiệp của luật sư nếu muốn hiểu thêm. Cách hỏi tự nhiên: “Trước khi kể, em muốn hỏi những gì em nói hôm nay được giữ thế nào ạ?”
Với cuộc gọi qua một nền tảng đặt lịch, hỏi thêm cuộc gọi có được ghi âm không, ai nghe được, tin nhắn và tệp gửi lên được lưu bao lâu. Nếu chưa yên tâm, nói phần sự việc trước, phần nhạy cảm nhất để tới khi đã hiểu cách lưu giữ.
Điều cần nhớ: người bạn cần cảnh giác không phải là luật sư thật, mà là người tự xưng luật sư. Thẻ hành nghề kiểm được ở tổ chức nghề nghiệp của luật sư; trước khi kể chuyện nhạy cảm, hãy chắc rằng mình đang nói với đúng người.
Biết chắc, nghe kể hay đoán: nói sao cho rõ
Khi kể, gắn nhãn cho từng thông tin. Luật sư sẽ biết chỗ nào đứng vững, chỗ nào cần kiểm thêm.
| Loại thông tin | Ví dụ | Cách nói | Luật sư thường làm gì |
|---|---|---|---|
| Biết chắc, có giấy | Ngày ký hợp đồng, số tiền chuyển khoản | “Cái này em có giấy, ngày…” | Dùng làm điểm tựa cho lời khuyên |
| Biết chắc, không có giấy | Hai bên thoả thuận miệng trước mặt em | “Em chứng kiến, nhưng không có giấy” | Hỏi có cách nào ghi nhận thêm |
| Nghe người khác kể | Nghe nói bên kia đã bán nhà | “Cái này em chỉ nghe kể từ…” | Dặn cách kiểm trước khi dựa vào |
| Mình đoán | Đoán bên kia cố tình trốn | “Đây là em đoán, chưa có gì chắc” | Tách ra, không dựng lời khuyên trên đó |
| Không nhớ rõ | Không nhớ đã ký một hay hai bản | “Em không nhớ chắc, để em tìm lại” | Ghi lại để bạn bổ sung sau |
Gắn nhãn như vậy cũng giúp chính bạn. Nhiều người kể xong mới nhận ra phần lớn điều mình tin chắc thật ra chỉ là nghe kể, và phần việc đầu tiên là đi kiểm lại.
Mẫu câu để nói chi tiết bất lợi
Một câu dẫn ngắn, nói sự việc, rồi dừng để luật sư hỏi. Không cần giải thích dài vì sao mình làm vậy.
- “Có một điểm bất lợi cho em, em muốn nói luôn: em đã ký biên bản bàn giao mà không ghi chú gì về chỗ hỏng.”
- “Em phải nói thật là hôm đó em có nhắn một tin khá nặng lời, em vẫn còn ảnh chụp, luật sư có cần xem không ạ?”
- “Em đã lỡ nhận của bên kia một khoản, chưa có giấy gì ghi lại.”
- “Trước khi gọi luật sư, em đã xoá một đoạn tin nhắn. Em muốn hỏi giờ em nên làm gì.”
- “Phần này em cũng có lỗi: em trả chậm hai kỳ. Em muốn biết điều đó ảnh hưởng thế nào tới việc em hỏi.”
Nói xong câu đó, dừng lại. Đừng nối thêm “nhưng mà tại vì…” dài dòng. Nếu luật sư cần biết lý do, họ sẽ hỏi; nếu không, bạn vừa tiết kiệm vài phút.
Khi luật sư hỏi ngược lại
Sau khi nghe, luật sư hầu như luôn hỏi lại. Câu hỏi ngược là cách họ thử xem câu chuyện có đứng được không: giấy đó ai viết, có ai chứng kiến, tin nhắn đó còn không, khoản tiền đó chuyển từ tài khoản của ai. Trả lời ngắn, đúng câu được hỏi; không biết thì nói không biết, không chắc thì nói không chắc.
Đừng trả lời bằng một đoạn kể mới hay một lời biện hộ. Ví dụ luật sư hỏi “biên bản có ghi ngày không”, hãy trả lời “có, ghi ngày đầu tháng” rồi dừng. Nếu có điều mình thấy quan trọng, hỏi: “Em có nên kể thêm chuyện hôm ký không ạ?” để luật sư quyết.
Ghi lại các câu luật sư hỏi ngược. Chúng là danh sách những chỗ yếu hay chỗ còn trống trong hồ sơ của bạn, và là thứ đầu tiên phải bổ sung nếu sau này cần đi tiếp. Nếu một câu hỏi ngược chạm đúng vào chỗ bạn định không nói, đó là lúc nói nốt, đừng chờ thêm.
Nói thật rồi mà nghe điều khó nghe
Có lúc bạn nói thật hết và luật sư trả lời rằng việc của bạn khó hơn bạn nghĩ, hoặc rằng phần lỗi của bạn đáng kể. Nghe vậy không dễ chịu, nhưng đó chính là thứ bạn trả tiền để nghe: một đánh giá không tô vẽ. Hãy hỏi tiếp thay vì tranh luận: “Vậy với tình thế này, việc tốt nhất em có thể làm là gì?”
Một luật sư nghiêm túc sẽ không bỏ bạn ở chỗ “khó”. Họ sẽ nói điều gì còn làm được, điều gì nên thương lượng thay vì tranh chấp, điều gì nên dừng để khỏi mất thêm. Đôi khi lời khuyên giá trị nhất là “đừng đi tiếp con đường này”.
Nếu sau đó bạn muốn hỏi thêm một người nữa, hãy kể cho họ đúng câu chuyện đã kể, kể cả chi tiết bất lợi. Đi tìm người nói điều dễ nghe bằng cách bỏ bớt chi tiết khó nói chỉ cho bạn một lời khuyên dễ chịu cho một vụ việc không phải của bạn.
Danh sách kiểm trước khi bấm gọi
Tự hỏi từng dòng, trả lời thật với chính mình.
- Có giấy nào mình đã ký mà chưa định nhắc tới không?
- Có tin nhắn, lời nói nào của mình mà bên kia có thể dùng lại không?
- Có khoản tiền nào đã nhận, đã hứa mà chưa định kể không?
- Mình đã tự làm gì từ khi có chuyện: xoá, giữ, nhờ ai, nói với ai?
- Có ai biết chuyện mà không đứng về phía mình không?
- Phần nào trong câu chuyện là mình nghe kể hoặc đoán?
- Mình đã viết sẵn câu nói về điểm bất lợi chưa?
Nếu có dòng nào bạn ngập ngừng, đó chính là thứ nên nói trong năm phút đầu. Nói sớm, luật sư còn đủ thời gian tính đường đi quanh nó; nói ở phút cuối, bạn chỉ kịp nghe một câu “vậy thì phải xem lại từ đầu”. Nếu có giấy tờ liên quan tới điểm bất lợi, gửi luôn cùng các giấy khác; giấu tờ giấy trong khi đã nói ra chuyện thì luật sư vẫn phải đoán.
Câu hỏi thường gặp
Có nên nói với luật sư những chi tiết bất lợi cho mình không?
Nên, và nói ngay từ đầu. Luật sư cần biết điểm yếu để tính đường đi quanh nó. Lời khuyên dựa trên một câu chuyện thiếu chi tiết bất lợi có thể trật hướng và phải làm lại khi chi tiết đó lộ ra.
Nói thật với luật sư có sợ bị lộ ra ngoài không?
Theo nguyên tắc nghề nghiệp, luật sư có nghĩa vụ giữ bí mật thông tin khách hàng. Bạn có thể hỏi thẳng luật sư ở đầu cuộc gọi, và hỏi nền tảng về việc ghi âm, lưu tin nhắn. Kiểm thẻ hành nghề trước để chắc đang nói với luật sư thật.
Đã lỡ xoá tin nhắn liên quan thì có nên nói với luật sư không?
Nên nói rõ đã xoá gì, lúc nào. Luật sư cần biết để dặn bạn làm gì tiếp và tránh làm thêm điều gì. Từ giờ, giữ nguyên mọi thứ liên quan cho tới khi đã hỏi.
Không chắc một chi tiết có thật không thì kể thế nào?
Nói rõ đó là điều bạn nghe kể hay đoán, và nghe từ ai. Luật sư sẽ tách nó ra, không dựng lời khuyên trên đó, và có thể dặn bạn cách kiểm lại trước khi dựa vào.
Luật sư nói việc của mình khó thì nên làm gì?
Hỏi tiếp việc tốt nhất mình có thể làm trong tình thế đó, điều gì còn làm được, điều gì nên thương lượng thay vì tranh chấp. Nếu muốn hỏi thêm người khác, kể đúng câu chuyện đã kể, kể cả chi tiết bất lợi.