Trước cuộc gọi, hãy gom về một chỗ ba nhóm thứ: giấy tờ gốc liên quan trực tiếp tới việc đang hỏi, các dấu vết trao đổi như tin nhắn và thư, và số liệu hay ảnh chụp mô tả tình trạng hiện tại. Xếp theo đúng thứ tự trên dòng thời gian, đánh số, và đặt trong tầm tay hoặc mở sẵn trên máy. Thứ gì không có, ghi ra một dòng "đang thiếu".
Trong một cuộc gọi tính phút, câu "chờ em tìm chút" là câu đắt nhất. Một lần tìm mất hai phút, ba lần là sáu phút, gần một phần ba cuộc gọi hai mươi phút. Danh sách kiểm dưới đây chia theo bốn loại việc hay gặp: chuyện giấy tờ pháp lý, chuyện thuế và sổ sách, chuyện sức khoẻ, chuyện nhà cửa và máy móc. Bạn chỉ cần dùng phần hợp với việc của mình, cộng thêm phần chung áp cho mọi cuộc gọi.
Phần chung: năm thứ luôn phải có trước mọi cuộc gọi
Dù gọi ai, năm thứ này nên nằm trên bàn trước giờ hẹn mười phút:
- Bản tóm tắt vụ việc năm câu, đọc chưa tới hai phút.
- Dòng thời gian một trang, có cột giấy tờ chứng minh.
- Danh sách câu hỏi đã xếp thứ tự ưu tiên, câu quan trọng nhất ở trên cùng.
- Giấy bút hoặc một tệp ghi chú trống để ghi trong lúc nghe, đã đặt sẵn tiêu đề ngày giờ và tên loại chuyên gia.
- Một tờ "đang thiếu" ghi những giấy tờ bạn biết là có liên quan nhưng chưa tìm ra hoặc không có.
Tờ "đang thiếu" hay bị bỏ qua nhưng rất có ích. Khi chuyên gia hỏi tới một giấy tờ bạn không có, bạn trả lời ngay "nhà em không có bản này" thay vì ngập ngừng. Chuyên gia cũng có thể cho biết giấy đó quan trọng tới đâu và xin lại ở đâu, đó là thông tin đáng tiền.
Nếu việc của bạn dính tới cả hai lĩnh vực, ví dụ vừa có chuyện hợp đồng vừa có chuyện thuế, hãy chuẩn bị riêng hai chồng giấy. Gọi chuyên gia nào thì chồng của người đó nằm trên cùng, chồng kia để cạnh, chỉ lấy ra khi được hỏi.
Một lưu ý về bản gốc và bản chụp: trong cuộc gọi từ xa, bạn chỉ cần bản chụp rõ để đọc hoặc gửi. Bản gốc cứ cất ở chỗ an toàn, chỉ lấy ra khi cần đưa lên camera để chuyên gia nhìn một chi tiết như chữ ký hay con dấu. Đừng gửi bản gốc qua đường bưu điện cho người mới nói chuyện lần đầu.
Danh sách kiểm theo bốn loại việc
Bảng dưới đây không đầy đủ cho mọi trường hợp, nó là điểm xuất phát để bạn tự thêm bớt. Mỗi ô là thứ thường được hỏi tới; có thì đánh dấu, không có thì ghi vào tờ "đang thiếu".
| Loại việc | Giấy tờ gốc nên có bản chụp | Dấu vết trao đổi | Số liệu và ảnh mô tả hiện tại |
|---|---|---|---|
| Hợp đồng, thuê nhà, mua bán, nợ, tranh chấp với người làm hay khách hàng | Hợp đồng, phụ lục, biên nhận, giấy đặt cọc, biên bản bàn giao, giấy mời hay thông báo đã nhận | Tin nhắn, thư điện tử, ghi chú cuộc gọi, sao kê các lần chuyển tiền | Số tiền đã trả và còn lại, ảnh hiện trạng tài sản nếu có |
| Thuế, sổ sách hộ kinh doanh, người có nhiều nguồn thu | Thông báo của cơ quan thuế quản lý, tờ khai đã nộp, giấy đăng ký kinh doanh | Thư từ, tin nhắn với kế toán cũ hoặc cán bộ thuế | Sổ thu chi theo kỳ, sao kê, bảng tổng hợp hoá đơn theo tháng |
| Sức khoẻ, hỏi bác sĩ từ xa cho mình hay cho cha mẹ | Giấy ra viện, kết quả khám và xét nghiệm đã có, đơn thuốc gần nhất | Lời dặn của bác sĩ lần trước nếu có ghi lại | Danh sách thuốc đang dùng kèm ảnh vỏ hộp, số đo tự đo ghi kèm giờ, ảnh vùng da nếu liên quan |
| Nhà cửa, điện nước, máy móc, thiết bị | Bản vẽ, giấy phép xây dựng, hồ sơ hoàn công, phiếu bảo hành, hợp đồng thi công | Tin nhắn với thợ, báo giá đã nhận | Ảnh toàn cảnh và cận cảnh, video ngắn, số đo đơn giản, năm xây hoặc năm mua |
Hai dòng dưới của bảng cần một câu nói rõ. Nếu người bệnh đang có dấu hiệu khẩn cấp như đau ngực, khó thở, yếu hay tê nửa người, nói khó đột ngột, co giật, lơ mơ, chảy máu không cầm, hay trẻ nhỏ sốt li bì, bỏ bú, thì không ngồi gom giấy tờ: gọi số cấp cứu hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, không đặt lịch gọi online. Tương tự, nếu đang có mùi gas, tia lửa điện, khói, hay vết nứt mở rộng nhanh, hãy rời khỏi chỗ đó và gọi lực lượng cứu hoả, cứu nạn trước khi nghĩ tới chuyện hỏi chuyên gia.
Xếp giấy tờ để tìm ra trong năm giây
Có giấy mà không tìm ra lúc cần thì cũng như không có. Cách xếp sau đây dùng được cho cả giấy và tệp trên máy:
- Xếp theo thứ tự thời gian, cũ nhất ở dưới, giống thứ tự trên dòng thời gian.
- Đánh số từng thứ: 1, 2, 3. Ghi số đó vào cột chứng minh trên dòng thời gian, để khi chuyên gia hỏi mốc nào, bạn biết ngay giấy số mấy.
- Với tệp trên máy, đổi tên theo dạng "số thứ tự, ngày, tên ngắn", ví dụ "03 ngay 02-03 bien ban ban giao". Tên tệp tiếng Việt không dấu tránh lỗi khi gửi.
- Gom tất cả vào một thư mục riêng cho vụ việc, không để lẫn trong thư viện ảnh hàng nghìn tấm.
- Giấy tờ dài nhiều trang thì đánh dấu sẵn trang có điều khoản hay con số bạn định hỏi, bằng giấy dán nhỏ hoặc ghi chú số trang.
- Mở sẵn thư mục trên một thiết bị khác với thiết bị đang gọi, để vừa nghe vừa tìm mà không làm rớt cuộc gọi.
Bước cuối nghe nhỏ nhưng cứu rất nhiều cuộc gọi. Rất nhiều người gọi bằng điện thoại, rồi khi cần mở ảnh trên chính điện thoại đó thì lỡ tay ngắt cuộc gọi hay làm tắt micro. Một chiếc máy tính bảng hay điện thoại cũ để xem tài liệu là đủ.
Ảnh chụp và số liệu: vừa đủ, không phải càng nhiều càng tốt
Người chuẩn bị kỹ hay mắc một lỗi ngược: gửi hoặc mở sẵn hai trăm tấm ảnh. Chuyên gia không có thời gian xem hết, và bạn cũng không tìm ra tấm cần trong đống đó. Với mỗi điểm muốn hỏi, chọn từ một tới ba tấm rõ nhất: một tấm toàn cảnh cho biết vị trí, một tấm cận cảnh cho thấy chi tiết, và nếu cần, một tấm có vật so kích thước như cây bút hay thước.
Số liệu cũng vậy. Một bảng tổng hợp theo tháng dễ nhìn hơn rất nhiều so với ba mươi trang sao kê. Nếu bạn tự làm bảng tổng hợp, ghi rõ ở đầu bảng là "do em tự cộng, chưa đối chiếu", để chuyên gia biết mức tin cậy của con số. Mang theo cả bản gốc để đối chiếu khi được hỏi.
Số đo về sức khoẻ như nhiệt độ hay huyết áp tự đo ở nhà phải ghi kèm ngày giờ, đo bằng máy gì, đo lúc nghỉ hay sau khi vận động. Bạn không cần tự đọc ý nghĩa những con số đó; việc đọc là của bác sĩ. Việc của bạn là ghi cho đúng và đủ.
Mẫu tin nhắn hỏi chuyên gia cần chuẩn bị thêm gì
Nếu nền tảng cho phép nhắn trước giờ hẹn, một tin nhắn ngắn giúp bạn biết có thiếu gì quan trọng không. Mẫu dưới đây chỉnh lại theo việc của bạn:
- "Em chào anh, em có lịch gọi với anh lúc chín giờ sáng thứ năm về chuyện tiền cọc thuê nhà. Em đã chuẩn bị bản tóm tắt, dòng thời gian và bản chụp hợp đồng, biên nhận cọc, tin nhắn với chủ nhà. Bên em không có biên bản bàn giao, chỉ có ảnh và video. Anh xem giúp em có cần chuẩn bị thêm giấy tờ nào trước cuộc gọi không ạ. Em cảm ơn anh."
- "Em chào bác sĩ, em đặt lịch hỏi về việc chăm mẹ em sau đợt điều trị vừa rồi. Em có giấy ra viện, đơn thuốc và danh sách thuốc mẹ đang uống kèm ảnh vỏ hộp, số đo huyết áp mấy ngày nay có ghi giờ. Bác sĩ có cần em chuẩn bị thêm gì không ạ."
Tin nhắn này làm hai việc: báo cho chuyên gia biết bạn có gì để họ chuẩn bị câu hỏi, và chủ động nói ra cái mình thiếu. Đừng gửi kèm toàn bộ giấy tờ trong tin nhắn đầu tiên, nhất là khi chưa rõ kênh nhận có an toàn không và chuyên gia có cần chúng không. Gửi gì trước, gửi qua đâu và che những gì là một bước riêng, nên làm sau khi đã có câu trả lời.
Khi giấy tờ không có, hoặc nằm trong tay người khác
Không ít cuộc gọi bắt đầu với một tình huống khó: giấy tờ quan trọng đang do bên kia giữ, bị thất lạc, hoặc chỉ có bản viết tay không ai ký. Điều đó không có nghĩa là chưa nên gọi. Ngược lại, đây chính là lúc một cuộc gọi ngắn có ích, vì chuyên gia có thể cho biết giấy nào cần xin lại, xin ở đâu, và trong lúc chờ thì dấu vết nào khác có thể dùng tạm.
Việc của bạn là nói rõ tình trạng từng thứ: "bản hợp đồng do chủ nhà giữ, em chỉ có ảnh chụp trang đầu", "sổ thu chi năm trước bị ướt, chỉ còn đọc được nửa", "giấy ra viện em để quên ở quê, chiều nay em mới chụp được". Nói thật về tình trạng giấy tờ giúp chuyên gia khuyên đúng thứ tự việc nên làm.
Một điều không nên làm: tự viết lại hay sửa giấy tờ cho "đẹp" trước khi gửi chuyên gia xem. Kể cả khi chỉ muốn chép lại cho dễ đọc, hãy gửi kèm bản gốc chụp nguyên trạng và ghi rõ đâu là bản chép tay của bạn. Giấy tờ bị sửa, dù với ý tốt, có thể gây rắc rối thật về sau.
Câu hỏi thường gặp
Có cần in hết giấy tờ ra trước cuộc gọi không?
Không bắt buộc. Bản chụp rõ trên máy là đủ cho phần lớn cuộc gọi từ xa. In ra chỉ có ích với những tài liệu dài bạn cần lật nhanh, hoặc khi bạn quen đọc giấy hơn đọc màn hình. Quan trọng là xếp đúng thứ tự và đánh số.
Không biết giấy nào liên quan thì có nên mang hết không?
Nên gom hết về một chỗ, nhưng chỉ xếp lên trên những thứ bạn chắc là liên quan. Phần còn lại để riêng một ngăn ghi "chưa biết có cần không". Khi chuyên gia hỏi tới, bạn mới lấy ra, khỏi làm rối phần chính.
Ảnh chụp giấy tờ thế nào thì đủ rõ cho chuyên gia đọc?
Đặt giấy trên mặt phẳng, ánh sáng đều không bóng đổ, chụp thẳng từ trên xuống, thấy đủ bốn góc, chữ nhỏ nhất vẫn đọc được khi phóng to. Mỗi trang một tấm, không chụp hai trang chồng lên nhau.
Giấy tờ có thông tin của người khác thì có nên mang ra không?
Mang ra để bạn tra cứu được, nhưng trước khi gửi hay đưa lên camera, hãy nghĩ xem chuyên gia có cần thấy thông tin của người đó không. Thường chỉ cần vai trò, không cần số định danh của họ. Che những phần không cần thiết trước khi chia sẻ.
Chuyên gia hỏi một giấy tờ mình không có thì trả lời sao?
Nói thẳng là không có, hoặc đang do ai giữ. Sau đó hỏi lại chuyên gia giấy đó quan trọng tới đâu, xin lại ở đâu, và trong lúc chờ có thể dùng dấu vết nào khác. Ghi câu trả lời vào tờ "đang thiếu" để làm sau cuộc gọi.