ThamVan.comTham Vấn
Chuẩn bị trước cuộc gọi tham vấn

Xếp câu hỏi theo thứ tự ưu tiên cho cuộc gọi 20 phút: câu nào phải hỏi trước

Cách xếp câu hỏi trước khi gọi chuyên gia: bắt đầu từ quyết định phải đưa ra, chia ba tầng ưu tiên, ước thời gian cho từng câu và mẫu danh sách dùng ngay.

A young Vietnamese man at a home office desk by a window sorts blank index cards into three stacks beside an open notebook with blank pages, cool morning light, view from behind

Hãy bắt đầu bằng một câu viết ở đầu trang: "Sau cuộc gọi này, mình cần quyết định điều gì". Rồi chia mọi câu hỏi thành ba tầng: tầng một là câu phải có câu trả lời hôm nay để ra quyết định đó, tầng hai là câu nên hỏi nếu còn thời gian, tầng ba là câu tò mò, để lần sau. Cuộc gọi hai mươi phút thường chỉ đủ cho ba tới năm câu tầng một.

Người ta hay mang theo mười lăm câu hỏi và hỏi theo thứ tự nghĩ ra, nên hết giờ mà câu quan trọng nhất vẫn nằm cuối danh sách. Xếp thứ tự là cách duy nhất để chắc rằng phút đắt nhất được dùng cho câu đáng nhất. Bài này chỉ cách tìm ra quyết định cần đưa ra, cách lọc câu hỏi vào ba tầng, cách ước thời gian, và một mẫu danh sách bạn có thể chép ngay.

Bắt đầu từ quyết định, không bắt đầu từ thắc mắc

Mỗi người gọi chuyên gia đều có hàng chục thắc mắc, nhưng thường chỉ có một hai quyết định thật sự phải đưa ra. Ví dụ anh Minh nhận thông báo yêu cầu giải trình từ cơ quan thuế quản lý. Thắc mắc của anh rất nhiều: vì sao lại là mình, các hộ khác có bị không, lần sau có bị nữa không. Còn quyết định thì chỉ có hai: tự chuẩn bị giải trình hay nhờ người làm, và cần gom những chứng từ gì trong tuần này.

Khi viết được quyết định ra giấy, việc xếp câu hỏi trở nên dễ hơn nhiều. Câu nào giúp anh Minh chọn giữa tự làm và nhờ người thì lên đầu. Câu nào chỉ thoả mãn tò mò thì xuống dưới. Viết quyết định thành câu có hai hay ba lựa chọn rõ ràng: "Em cần quyết định giữa A và B", "Em cần biết có phải làm X trước ngày Y không".

Nếu bạn không viết ra được quyết định nào, đó là tín hiệu đáng để ý. Có thể việc của bạn chưa tới lúc cần chuyên gia, hoặc bạn cần một cuộc gọi khác loại: cuộc gọi để hiểu tình hình, không phải để ra quyết định. Nói rõ điều đó với chuyên gia ngay từ đầu: "Hôm nay em chỉ cần hiểu mình đang ở đâu và nên chuẩn bị gì", để họ không dồn bạn tới một kết luận chưa cần.

Ba tầng câu hỏi và cách lọc

Viết hết mọi câu hỏi ra giấy trước, không lọc. Rồi đặt từng câu qua ba phép thử dưới đây:

TầngPhép thửVí dụ câu thuộc tầng nàyChỗ đứng trong cuộc gọi
Tầng một: phải hỏi hôm nayKhông có câu trả lời thì không ra được quyết định đã viết ở đầu trang, hoặc có hạn chót gần"Việc này em tự làm được không hay cần người có chứng chỉ?", "Trước ngày hẹn em phải chuẩn bị những gì?"Ngay sau phần tóm tắt hai phút
Tầng hai: nên hỏi nếu còn giờGiúp làm tốt hơn nhưng không quyết định hướng đi"Có cách nào giảm rủi ro nếu bên kia không trả lời?", "Giấy nào nên xin lại trước?"Sau khi tầng một đã xong
Tầng ba: để lần sau hoặc tự tìmTò mò, chuyện xa, chuyện của người khác, câu đọc tài liệu chính thức là có"Trường hợp hàng xóm em thì sao?", "Ngành anh có nhiều vụ như này không?"Không hỏi trong cuộc gọi tính phút

Phép thử hạn chót hay bị quên. Một câu nhỏ nhưng liên quan tới ngày hẹn sắp tới luôn lên tầng một, kể cả khi nó trông không quan trọng bằng các câu khác. Lỡ hạn là thứ khó cứu nhất.

Còn tầng ba không có nghĩa là câu vô ích. Nhiều câu tầng ba trả lời được bằng tài liệu chính thức của cơ quan nhà nước hay tổ chức nghề nghiệp, đọc miễn phí. Một số câu khác hợp với lần gọi sau, khi bạn đã làm xong bước đầu.

Viết câu hỏi sao cho trả lời được trong hai phút

Câu hỏi tốt cho cuộc gọi ngắn có hình dạng riêng. Kiểm từng câu tầng một theo danh sách sau:

  • Câu có một ý duy nhất. Nếu có chữ "và" nối hai việc, tách làm hai câu.
  • Câu hỏi về bước làm, giấy tờ cần có, rủi ro, việc có cần gặp trực tiếp không, chứ không đòi chuyên gia phán "em đúng hay sai".
  • Câu có đủ bối cảnh để không phải hỏi lại: "Với hợp đồng ký tháng ba năm trước, em cần giữ những gì" thay vì "em cần giữ gì".
  • Câu kết thúc bằng thứ bạn sẽ làm được: "…để em biết tuần này cần làm gì".
  • Câu không chứa câu trả lời bạn mong muốn. "Chắc là không sao đâu anh nhỉ" là câu xin xác nhận, không phải câu hỏi.
  • Câu đọc to mất dưới hai mươi giây.

Câu hỏi kiểu "em đúng hay sai", "vụ này thắng không", "bệnh này nặng không" thường nhận được câu trả lời "còn tuỳ", và đó là câu trả lời trung thực vì chuyên gia chưa đủ thông tin qua một cuộc gọi. Hỏi theo hướng bước làm và điều kiện thì câu "tuỳ" sẽ đi kèm "tuỳ vào cái gì", thứ bạn dùng được ngay.

Ước thời gian: mỗi câu tầng một cần khoảng bao nhiêu phút

Ví dụ giả định cho một cuộc gọi hai mươi phút. Con số chỉ để bạn hình dung tỷ lệ, cuộc gọi thật luôn lệch:

PhầnThời gian ướcGhi chú
Chào, xác nhận đúng việc, tóm tắt hai phútKhoảng 3 phútNói luôn quyết định cần đưa ra
Chuyên gia hỏi lại các chi tiếtKhoảng 4 phútPhần này không cắt được, và cũng không nên cắt
Ba câu tầng mộtKhoảng 8 phútTrung bình hai tới ba phút một câu kể cả hỏi lại
Một hai câu tầng haiKhoảng 2 phútChỉ khi tầng một đã xong
Chốt việc phải làm, hỏi có cần gặp trực tiếp khôngKhoảng 3 phútĐọc lại danh sách việc cho chuyên gia nghe

Từ bảng này thấy ngay: trong hai mươi phút, chỗ cho câu hỏi của bạn chỉ khoảng mười phút. Đó là lý do mang theo mười lăm câu là quá nhiều. Nếu tầng một của bạn có tới sáu bảy câu, hoặc bạn cần cuộc gọi dài hơn, hoặc việc của bạn nên chia thành hai cuộc gọi, mỗi cuộc một quyết định.

Mẫu danh sách câu hỏi dùng ngay

Dưới đây là mẫu cho tình huống giả định của cô Lan: căn nhà cô cho thuê có vết thấm lan trên trần sau mưa, người thuê đề nghị giảm tiền, cô định gọi một kỹ sư xây dựng hai mươi phút trước khi thuê thợ. Chép mẫu rồi thay nội dung của bạn:

  • Quyết định cần đưa ra: mời thợ chống thấm ngay hay mời người có chuyên môn đến kiểm tra trước, và có cần cho người thuê tạm dời phòng đó không.
  • Tầng một, câu 1: "Với những ảnh và video em gửi, anh có cần đến tận nơi xem trước khi em gọi thợ không ạ?"
  • Tầng một, câu 2: "Trong lúc chờ, có việc gì em nên tránh làm, hay có dấu hiệu nào mà thấy là phải gọi người đến ngay không ạ?"
  • Tầng một, câu 3: "Khi thợ báo giá, em nên hỏi lại họ những hạng mục nào để biết họ xử lý đúng chỗ ạ?"
  • Tầng hai: "Em nên chụp thêm gì trong những ngày tới để lần sau anh xem dễ hơn ạ?"
  • Tầng ba, để sau: chuyện vật liệu nào bền hơn, chuyện có nên sửa luôn cả mái.

Để ý cô Lan không hỏi "nhà em có sao không", vì đó là câu mà kỹ sư không thể trả lời có trách nhiệm qua ảnh. Cô hỏi về bước tiếp theo và dấu hiệu cần gọi người đến ngay. Nếu đã thấy trần võng xuống, nước nhỏ thành dòng gần ổ điện hay đèn, cô sẽ không chờ cuộc gọi: ngắt điện khu vực đó nếu làm được an toàn, cho người ra khỏi phòng, và gọi lực lượng cứu nạn khi có nguy hiểm.

Bốn kiểu danh sách câu hỏi hay làm hỏng cuộc gọi

Danh sách xếp theo thứ tự nghĩ ra. Câu đầu tiên nảy ra trong đầu thường là câu bực bội nhất, không phải câu quan trọng nhất. Viết hết ra trước, rồi mới xếp lại, đừng xếp trong lúc viết.

Danh sách toàn câu hỏi "vì sao". "Vì sao bên kia làm vậy", "vì sao lại là nhà em". Câu "vì sao" giải toả cảm xúc nhưng hiếm khi dẫn tới việc phải làm. Đổi thành "giờ em nên làm gì" hoặc "em cần chuẩn bị gì".

Danh sách hỏi lại điều đã biết. Có người hỏi chuyên gia những điều mình đã đọc kỹ ở nơi khác, chỉ để nghe xác nhận. Nếu cần xác nhận, gộp lại thành một câu ngắn: "Em hiểu là phải làm A trước rồi mới B, có đúng không ạ", rồi đi tiếp.

Danh sách không chừa chỗ cho câu chốt. Câu hỏi cuối luôn nên là "việc em cần làm tiếp là gì, và có cần gặp trực tiếp không". Viết sẵn câu này ở cuối danh sách, in đậm, để không bị đồng hồ cuốn mất.

Khi cuộc gọi lệch kế hoạch

Danh sách đã xếp thứ tự không phải để đọc rập khuôn. Có lúc chuyên gia nghe tóm tắt xong và nói ngay một điều làm thay đổi cả quyết định, ví dụ "việc này cần làm thủ tục khác trước". Khi đó, đừng cố quay về câu một của danh sách. Đánh dấu những câu đã không còn cần, viết thêm câu mới vào tầng một, và hỏi tiếp theo hướng mới.

Ngược lại, nếu chuyên gia trả lời lan sang chuyện khác và đồng hồ cứ chạy, bạn có quyền kéo về một cách lịch sự: "Dạ em hiểu, em xin hỏi tiếp câu này vì em đang có hạn vào thứ sáu". Có danh sách trên tay giúp bạn nói câu đó tự nhiên hơn, vì cả hai bên đều thấy bạn đang theo một kế hoạch.

Cuối cuộc gọi, liếc lại danh sách: câu tầng một nào chưa hỏi thì hỏi ngay, kể cả chỉ để xin chuyên gia trả lời ngắn bằng tin nhắn sau. Câu tầng hai, tầng ba chưa hỏi thì giữ lại cho lần sau, không tiếc.

Câu hỏi thường gặp

Nên mang theo bao nhiêu câu hỏi cho cuộc gọi hai mươi phút?

Ba tới năm câu tầng một là vừa, cộng một hai câu tầng hai để dự phòng. Nhiều hơn thế thì gần như chắc chắn không hỏi hết, và bạn dễ hỏi vội nên nghe không kỹ. Nếu thật sự cần nhiều hơn, hãy cân nhắc cuộc gọi dài hơn hoặc chia làm hai lần.

Có nên gửi danh sách câu hỏi cho chuyên gia trước không?

Gửi phần tầng một trước là có ích, nếu chuyên gia nhận tin nhắn trước giờ hẹn. Họ có thể nghĩ trước hoặc dặn bạn chuẩn bị thêm giấy tờ. Không cần gửi tầng ba, vì nó làm loãng điều bạn thật sự cần.

Làm sao biết câu nào thuộc tầng một khi câu nào cũng thấy quan trọng?

Viết quyết định cần đưa ra ở đầu trang, rồi hỏi với từng câu: nếu không có câu trả lời này, mình có quyết được không. Nếu vẫn quyết được, câu đó xuống tầng hai. Câu dính tới hạn chót luôn lên tầng một.

Chuyên gia trả lời "còn tuỳ" thì hỏi tiếp thế nào?

Hỏi tiếp "tuỳ vào những yếu tố nào ạ" và "em cần chuẩn bị gì để biết mình rơi vào trường hợp nào". Câu trả lời đó thường cho bạn danh sách việc cụ thể, có ích hơn một câu khẳng định vội.

Có nên hỏi chuyên gia về trường hợp của người quen trong cùng cuộc gọi không?

Không nên, trừ khi người quen đó đồng ý và việc của họ gắn chặt với việc của bạn. Mỗi câu hỏi phụ lấy đi thời gian của câu chính, và chuyên gia khó trả lời có trách nhiệm khi không có thông tin của người vắng mặt.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138