ThamVan.comTham Vấn
Hỏi bác sĩ từ xa: cách hỏi và giới hạn

Con nhỏ ốm muốn hỏi bác sĩ qua điện thoại: lúc nào được gọi, lúc nào phải đi ngay

Cha mẹ muốn hỏi bác sĩ qua điện thoại khi con nhỏ ốm: dấu hiệu phải đi ngay, những gì cần ghi về ăn bú, nhiệt độ, thuốc đã cho, quay video con thở và câu hỏi nên hỏi.

A young Vietnamese mother on a bed at night holds a sleeping toddler on her shoulder, a thermometer and water glass on the bedside table, back view

Con nhỏ ốm mà vẫn chơi, vẫn ăn bú, vẫn đi tiểu như thường thì gọi điện hỏi bác sĩ để biết theo dõi gì và lúc nào cần đưa đi khám là hợp lý. Còn nếu con sốt li bì, bỏ bú, thở nhanh hay rút lõm ngực, tím tái, co giật, nôn liên tục, khóc không dỗ được, hoặc trẻ dưới vài tháng tuổi có sốt, thì không gọi online: đưa con đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi số cấp cứu ngay.

Với trẻ nhỏ, ngưỡng để đi khám thấp hơn người lớn, vì trẻ không tự nói được, và tình trạng có thể đổi nhanh trong vài giờ. Bài dưới giúp cha mẹ nhận ra lúc nào không nên ngồi chờ cuộc gọi, ghi những gì để bác sĩ hỏi nhanh, quay video con thế nào, nói gì trong hai phút đầu, hỏi câu gì, và những việc không nên làm theo lời mách trong nhóm mạng. Bài không nói con bị gì; việc đó bác sĩ phải khám mới biết.

Đi ngay, không đặt lịch gọi

Gặp một trong các dấu hiệu dưới đây, đưa con đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi số cấp cứu. Không mở ứng dụng đặt lịch, không chờ bác sĩ trả lời tin nhắn:

  • Con li bì, khó đánh thức, mềm nhũn, hoặc kích thích, khóc thét không dỗ được.
  • Con bỏ bú, bỏ ăn uống hoàn toàn, hoặc nôn hết mọi thứ cho vào.
  • Con thở nhanh, thở rít, thấy lõm ngực hay hõm cổ mỗi lần thở, môi hoặc đầu ngón tím tái.
  • Con co giật, dù chỉ một lần và đã hết.
  • Trẻ vài tháng tuổi bị sốt, theo lời dặn của bác sĩ đã khám cho con (hỏi trước bác sĩ nhi của con mốc tuổi cụ thể).
  • Con nổi nốt hay mảng đỏ tím trên da, kèm sốt hoặc mệt lả.
  • Con rất ít đi tiểu so với mọi ngày, môi khô, khóc không có nước mắt.
  • Con bị ngã đập đầu rồi nôn, lơ mơ, hoặc khác thường.
  • Cha mẹ có cảm giác rất rõ là "con không ổn", dù chưa gọi tên được.

Dấu hiệu cuối cùng không phải là chuyện mê tín. Người chăm con hằng ngày nhận ra thay đổi rất nhỏ, và bác sĩ nhi nào cũng coi trọng cảm giác đó. Đưa con đi mà hoá ra không sao vẫn tốt hơn ngồi chờ.

Danh sách này không đầy đủ. Hỏi bác sĩ nhi đang theo dõi con một danh sách "dấu hiệu phải đi ngay" phù hợp với tuổi con, dán ở chỗ dễ thấy trong nhà.

Những gì cần ghi khi con ốm

Trẻ nhỏ không tự kể được, nên tờ ghi chép của cha mẹ là lời kể thay. Ghi theo bảng dưới, mỗi lần có thay đổi thêm một dòng:

Cần ghiGhi thế nàoVì sao bác sĩ cần
Tuổi, cân nặng gần nhấtTuổi theo tháng nếu dưới hai tuổi; cân nặng lần cân gần nhất và ngày cânNhiều lời dặn của bác sĩ dựa vào tuổi và cân nặng
Nhiệt độCon số, giờ đo, đo ở đâu, bằng nhiệt kế loại gìCùng một trẻ, mỗi cách đo cho số khác nhau
Ăn, bú, uốngMấy cữ trong ngày, mỗi cữ được bao nhiêu so với thường ngàyĂn uống giảm nhiều là điều bác sĩ hỏi đầu tiên
Đi tiểu, tã ướtSố lần thay tã ướt hoặc đi tiểu trong ngày, so với mọi ngàyGiúp bác sĩ đánh giá con có thiếu nước không
Đi ngoài, nônSố lần, giờ, trông thế nào; chụp ảnh nếu khác thườngMô tả bằng lời thường không đủ
Ngủ, chơiCon còn chơi khi hết sốt không, ngủ nhiều hay quấy hơnTrẻ còn chơi được là thông tin quan trọng
Thuốc đã choTên trên vỏ, lượng đã cho, giờ cho, ai bảo choBác sĩ cần biết để tránh cho trùng, cho quá
Người khác trong nhàCó ai cũng ốm, con có đi nhà trẻ, có tiếp xúc ai ốmGiúp bác sĩ hỏi thêm đúng hướng

Đừng tự đánh giá con sốt "cao" hay "nhẹ"; ghi con số và giờ, phần đánh giá để bác sĩ.

Quay video con: thở, quấy, phát ban

Với trẻ nhỏ, một đoạn video ngắn thường cho bác sĩ thấy nhiều hơn mười câu tả. Ba thứ đáng quay nhất: cách con thở, cách con quấy hoặc khóc, và vùng da phát ban nếu có.

Quay cách thở khi con đang nằm yên hoặc đang ngủ, cởi bớt áo để thấy ngực và bụng, quay khoảng nửa phút đến một phút, đủ sáng, cầm máy chắc. Không đánh thức con chỉ để quay. Quay khi con khóc hay quấy để bác sĩ nghe tiếng khóc và nhìn nét mặt, nhưng không cố tình làm con khóc.

Phát ban thì chụp như hướng dẫn chụp ảnh vùng da: ảnh toàn cảnh, ảnh có vật so, ảnh cận, dưới ánh sáng ban ngày. Bác sĩ có thể nhờ bạn xoay máy, lại gần hoặc làm thêm một thao tác đơn giản để nhìn rõ hơn; chỉ làm khi được dặn, và làm đúng như được dặn.

Quay xong, gửi trước qua khung nhắn tin của nền tảng hoặc kênh bác sĩ chỉ định, kèm một dòng chú thích giờ quay. Video của trẻ là thông tin riêng tư: không đăng vào nhóm cộng đồng để hỏi, và xoá khỏi thư viện chung khi không còn cần.

Nếu đang quay mà thấy con thở rút lõm ngực, tím tái hay co giật, dừng quay. Đưa con đi hoặc gọi số cấp cứu ngay.

Hai phút đầu nói gì

Cha mẹ lo lắng hay kể dồn dập, lẫn lộn hôm qua hôm nay. Chuẩn bị sẵn lời tóm tắt theo thứ tự: tuổi và cân nặng; bắt đầu từ khi nào; hiện con thế nào về ăn bú, đi tiểu, chơi, ngủ; đã cho gì; điều lo nhất; câu muốn hỏi.

Mẫu: "Chào bác sĩ, con em mười bốn tháng, nặng khoảng mười cân theo lần cân tuần trước. Con sốt từ chiều hôm qua, em có ghi nhiệt độ và giờ đo ở đây. Hôm nay con bú ít hơn, khoảng hai phần ba so với mọi ngày, vẫn ướt năm tã, khi hết sốt vẫn chơi. Em đã cho con một lần thuốc hạ sốt theo hướng dẫn trên vỏ lúc mười giờ sáng, ảnh vỏ em gửi rồi. Em lo nhất là con bú ít. Em muốn hỏi bác sĩ có cần đưa con đi khám hôm nay không, và theo dõi ở nhà thì dấu hiệu nào phải đi ngay ạ."

Đọc từ giấy cũng không sao. Bác sĩ sẽ hỏi thêm; trả lời đúng điều được hỏi, chưa biết thì nói chưa biết, đừng đoán cho xong.

Nếu cả bố và mẹ cùng ở nhà, một người bế con ngồi trước camera, một người cầm tờ ghi chép và nói. Người bế con dễ bị phân tâm khi con quấy; người kia giữ mạch câu chuyện. Nếu chỉ có một người, đặt điện thoại lên giá, để con ngồi trong lòng hoặc nằm cạnh trong khung hình.

Con đang ngủ thì đừng đánh thức chỉ để bác sĩ nhìn. Nói với bác sĩ con đang ngủ, hỏi bác sĩ có cần xem lúc con thức không, và gửi video đã quay trước đó. Một đứa trẻ bị đánh thức giữa chừng sẽ khóc, và tiếng khóc đó không cho bác sĩ biết thêm điều gì về bệnh.

Cuối cuộc gọi, đọc lại cho bác sĩ nghe ba điều: việc phải làm tối nay, dấu hiệu phải đi ngay, khi nào gọi lại hoặc đi khám nếu chưa đỡ. Bác sĩ sửa chỗ nào thì sửa ngay trên giấy.

Câu hỏi nên hỏi, xếp theo thứ tự

Viết sẵn, gạch dần khi đã có câu trả lời:

  • "Với những gì em kể, con có cần đi khám trực tiếp không, và nếu có thì trong hôm nay hay có thể chờ?"
  • "Theo dõi ở nhà thì những dấu hiệu nào xuất hiện là phải đưa con đi ngay, kể cả nửa đêm?"
  • "Việc cho con ăn uống, bú trong mấy ngày này cần lưu ý gì?"
  • "Thuốc em đã cho có cần lưu ý gì thêm không, và nếu cần cho tiếp thì hỏi lại ai?"
  • "Nếu sau bao lâu mà con chưa đỡ thì nên làm gì?"
  • "Con có cần nghỉ nhà trẻ không, có cần cách ly với anh chị em trong nhà không?"

Câu thứ hai là câu quan trọng nhất của cả cuộc gọi. Ghi lại nguyên văn danh sách bác sĩ đưa, đọc lại cho bác sĩ nghe, rồi dán lên tường cạnh giường con.

Không đòi bác sĩ nói tên bệnh qua điện thoại. Hỏi việc phải làm và ngưỡng để đi khám có ích hơn nhiều.

Những việc không nên làm

Không cho con dùng thuốc theo lời mách trong nhóm mạng. Mỗi trẻ một tuổi, một cân nặng, một tình trạng. Một liều hợp với con nhà người khác có thể không hợp với con mình. Chỉ cho thuốc theo đơn hoặc hướng dẫn của bác sĩ, dược sĩ đã hỏi đủ thông tin.

Không giấu thuốc đã cho. Nói đủ: đã cho gì, bao nhiêu, mấy giờ, kể cả thuốc nam, thuốc bôi, cao xoa. Bác sĩ cần biết để tránh cho trùng.

Không chờ tới giờ hẹn nếu con nặng lên. Đặt lịch gọi lúc chín giờ tối mà tám giờ con đã li bì, thở mệt, thì đi luôn. Huỷ lịch sau.

Không hỏi cùng lúc nhiều bác sĩ rồi chọn lời dễ nghe nhất. Lo quá, cha mẹ đặt liền hai ba cuộc gọi, mỗi bác sĩ nói một kiểu, rồi chọn theo lời nào nhẹ nhàng nhất. Nếu muốn hỏi thêm người thứ hai, kể lại đúng những gì người thứ nhất dặn, và khi hai người nói khác nhau về việc có cần đi khám hay không, chọn đi khám.

Không để người trông trẻ gọi một mình khi họ không nắm rõ. Ông bà, người giúp việc có thể không biết con đã ăn gì, đã cho thuốc gì. Nếu cha mẹ ở xa, gọi chung ba bên hoặc gửi trước bảng ghi chép cho bác sĩ.

Không đem lời bác sĩ trong cuộc gọi ra làm chẩn đoán. Bác sĩ nói "có thể là…" không có nghĩa con chắc chắn bị như vậy. Ghi lại đúng chữ "có thể", và đi khám nếu bác sĩ dặn.

Câu hỏi thường gặp

Con sốt có nên gọi bác sĩ online trước khi đưa đi khám không?

Được nếu con vẫn chơi, vẫn ăn bú, vẫn đi tiểu như thường và không có dấu hiệu nặng. Nếu con li bì, bỏ bú, thở mệt, co giật hay rất nhỏ tuổi, đưa con đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi số cấp cứu ngay.

Cần ghi những gì trước khi gọi bác sĩ về con ốm?

Tuổi, cân nặng gần nhất, nhiệt độ kèm giờ đo và cách đo, số cữ ăn bú, số tã ướt, đi ngoài và nôn, thuốc đã cho với lượng và giờ cho, con còn chơi không. Ghi theo từng mốc thời gian.

Có nên quay video con thở gửi bác sĩ không?

Nên, nếu bác sĩ cần xem cách thở. Quay khi con nằm yên, cởi bớt áo, đủ sáng, khoảng nửa phút đến một phút. Nếu thấy con thở rút lõm ngực hay tím tái thì dừng quay và đưa con đi ngay.

Ông bà trông cháu có gọi bác sĩ thay bố mẹ được không?

Được nếu ông bà nắm rõ con đã ăn gì, đã cho thuốc gì, từ khi nào. Nếu bố mẹ ở xa, nên gửi trước bảng ghi chép cho bác sĩ hoặc gọi chung để bổ sung thông tin.

Bác sĩ qua điện thoại có cho biết con bị bệnh gì không?

Thường không kết luận được vì chưa khám trực tiếp. Hỏi bác sĩ việc phải làm, những dấu hiệu nào phải đưa đi ngay và nên theo dõi bao lâu sẽ có ích hơn đòi một tên bệnh.

Lỡ cho con uống thuốc theo lời người quen thì có nên nói với bác sĩ không?

Nên nói rõ thuốc gì, lượng bao nhiêu, cho lúc mấy giờ, kèm ảnh vỏ hộp. Bác sĩ không trách, nhưng cần biết để dặn đúng. Nếu sau khi uống con có biểu hiện lạ, đưa con đi khám ngay.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138