ThamVan.comTham Vấn
Hỏi bác sĩ từ xa: cách hỏi và giới hạn

Khám qua video với bác sĩ: số đo, diễn biến bệnh và lời tóm tắt cần có trước giờ gọi

Danh sách kiểm trước giờ gọi video với bác sĩ: chỗ ngồi và ánh sáng, diễn biến theo ngày giờ, số đo ghi kèm giờ, lời tóm tắt hai phút và khi nào phải huỷ để đi cấp cứu.

A Vietnamese man in his fifties arranges a thermometer, a glass of water and a blank notebook on a home office desk by a window, overhead angle, morning light

Trước giờ gọi video với bác sĩ, bạn cần có trong tay ba thứ: một trang diễn biến ghi theo ngày giờ, các số đo đã tự đo kèm giờ đo, và lời tóm tắt nói được trong hai phút. Thêm một chỗ ngồi đủ sáng, yên tĩnh, điện thoại đầy pin, là đủ để mười lăm phút gọi không trôi đi vì tìm giấy, tìm kính, hay nhớ lại hôm nào bắt đầu sốt.

Bài dưới là danh sách kiểm có thể tick từng dòng, mẫu ghi diễn biến, mẫu tóm tắt hai phút, và những điều không nên làm với số đo tại nhà. Nếu trong lúc chuẩn bị mà thấy dấu hiệu khẩn cấp, bỏ hết danh sách này: gọi số cấp cứu hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, không chờ tới giờ hẹn.

Danh sách kiểm ba mươi phút trước giờ gọi

Tick từng dòng. Dòng nào chưa xong thì biết ngay mình sẽ mất phút nào trong cuộc gọi.

  • Điện thoại hoặc máy tính đã sạc đầy, đã thử camera, micro, loa; có tai nghe nếu nhà ồn.
  • Mạng ổn định; nếu sóng yếu, đã ngồi gần chỗ bắt sóng tốt và tắt các thiết bị đang tải nặng.
  • Chỗ ngồi có ánh sáng chiếu vào mặt và vùng cần cho bác sĩ xem, không ngồi ngược sáng trước cửa sổ.
  • Trang diễn biến theo ngày giờ đã viết xong, đặt cạnh tay.
  • Số đo đã tự đo trong hai ba ngày gần đây, ghi kèm giờ đo và đo bằng máy gì.
  • Ảnh vỏ hộp thuốc đang dùng, kể cả thuốc bôi, thuốc nhỏ, thực phẩm chức năng.
  • Kết luận, đơn, kết quả của lần khám gần nhất; đã gửi trước nếu nền tảng cho phép.
  • Hai câu hỏi quan trọng nhất viết ở đầu trang; các câu khác viết bên dưới.
  • Kính, máy trợ thính của người bệnh nếu cần; một ly nước.
  • Giấy bút hoặc người ngồi cạnh sẵn sàng ghi chép.

Không cần làm đẹp trang ghi chép. Chữ xấu mà đủ ngày giờ có ích hơn một bản tóm tắt gọn gàng mà thiếu mốc thời gian.

Viết diễn biến theo ngày giờ, không theo cảm giác

Câu bác sĩ hỏi nhiều nhất trong cuộc gọi là "bắt đầu từ khi nào" và "từ đó đến giờ thế nào". Người bệnh hay trả lời bằng cảm giác: "mấy hôm nay", "dạo này nặng hơn". Bác sĩ không làm gì được với "mấy hôm nay". Viết ra giấy theo từng mốc giúp bạn trả lời trong mười giây.

Mỗi dòng gồm: ngày, giờ gần đúng, chuyện gì xảy ra, đã làm gì, sau đó ra sao. Không cần câu văn. Viết cả những điều có vẻ không liên quan như mất ngủ, ăn ít, đi xa về, vừa đổi thuốc; bác sĩ sẽ tự lọc.

Mẫu: "Thứ hai, khoảng chín giờ tối: bắt đầu ho, không sốt. Thứ ba, sáng: ho nhiều hơn khi nằm, tự đo nhiệt độ bình thường. Thứ tư, chiều: thấy mệt, ăn được nửa bữa. Đã uống nước ấm, chưa dùng thuốc gì. Thứ năm, sáng nay: ho vẫn vậy, ngủ được bốn tiếng."

Ghi những điều bạn thấy, không ghi điều bạn đoán. "Ho nhiều khi nằm" là thấy; "chắc bị viêm gì đó" là đoán. Phần đoán để bác sĩ làm, và việc bạn gắn tên bệnh từ trước có khi làm bác sĩ phải mất thêm thời gian gỡ ra.

Số đo đã tự đo: ghi đủ, đừng tự diễn giải

Ghi kèm giờ đo và hoàn cảnh. Một con số không có giờ đo, không biết đo lúc vừa đi bộ về hay lúc nằm nghỉ, thì bác sĩ khó dùng. Ghi "bảy giờ sáng, sau khi ngồi nghỉ năm phút" kèm con số.

Ghi đo bằng gì. Nhiệt kế loại nào, đo ở đâu trên cơ thể, máy đo huyết áp đeo tay hay bắp tay. Cùng một người, mỗi cách đo cho kết quả khác nhau.

Đo vài lần, ghi cả các lần. Đừng chỉ ghi lần cao nhất vì lo, cũng đừng chỉ ghi lần đẹp nhất cho yên tâm. Đưa đủ để bác sĩ thấy xu hướng.

Không tự kết luận từ con số. Con số cao hay thấp so với bình thường là việc của bác sĩ nhìn cùng các thông tin khác. Bạn chỉ đưa số; đọc ra sao để bác sĩ nói, rồi hỏi lại nếu chưa hiểu.

Đo ngay trong cuộc gọi nếu bác sĩ yêu cầu. Để máy đo trong tầm tay. Có bác sĩ muốn tự xem bạn đặt máy, đặt nhiệt kế đúng cách chưa, quay camera vào cho rõ.

Lời tóm tắt hai phút để nói ở đầu cuộc gọi

Hai phút đầu quyết định cả cuộc gọi đi đúng hướng hay lan man. Lời tóm tắt có năm phần theo thứ tự: ai, bao nhiêu tuổi, bệnh nền nếu có; chuyện gì xảy ra và từ bao giờ; đã làm gì, đã khám chưa, đang dùng gì; điều lo nhất; hai câu muốn hỏi.

Mẫu: "Chào bác sĩ, em là Minh, bốn mươi hai tuổi, đang điều trị lâu dài một bệnh nền theo đơn của bác sĩ ở cơ sở y tế gần nhà. Từ tối thứ hai em bắt đầu ho, ho nhiều khi nằm, không sốt, em có ghi lại theo ngày ở đây. Em chưa dùng thuốc gì thêm. Em lo nhất là ho kéo dài có ảnh hưởng gì tới thuốc đang uống không. Em muốn hỏi hai việc: em có cần đi khám trực tiếp không, và trong lúc chờ thì theo dõi những dấu hiệu nào."

Đọc to bản tóm tắt một lần trước giờ gọi, bấm đồng hồ. Quá hai phút thì cắt bớt phần kể, giữ nguyên phần mốc thời gian và câu hỏi. Sau phần tóm tắt, dừng lại để bác sĩ hỏi; đừng nói tiếp dù còn nhiều điều muốn kể.

Nếu bạn không quen nói trước người lạ, hoặc tiếng Việt của người bệnh không trôi chảy, nhờ một người trong nhà viết hộ lời tóm tắt rồi đọc theo giấy. Bác sĩ không chấm điểm cách nói; điều bác sĩ cần là đủ thông tin theo đúng thứ tự.

Viết hai câu hỏi chính ở dòng đầu trang, khoanh tròn. Khi cuộc gọi bắt đầu trôi sang chuyện khác, nhìn xuống hai câu đó và kéo về: "Dạ, em xin quay lại câu em lo nhất ạ." Câu nào đã có trả lời thì gạch đi ngay để khỏi hỏi lặp.

Chỗ ngồi, ánh sáng và người ngồi cạnh

Ngồi chỗ mà ánh sáng chiếu từ trước mặt hoặc từ bên cạnh, không ngồi quay lưng ra cửa sổ, vì camera sẽ chỉ thấy một khuôn mặt tối. Nếu bác sĩ cần xem vùng da, cổ họng hay vết thương, ánh sáng tự nhiên ban ngày cho màu thật hơn đèn vàng trong nhà.

Đặt điện thoại lên giá hoặc tựa vào chồng sách để hai tay rảnh, vừa nghe vừa ghi. Cầm máy tay thì hình rung, và khi cần cho bác sĩ xem một chỗ trên người, bạn sẽ lúng túng. Có người ngồi cạnh thì nhờ họ cầm máy khi cần quay cận.

Chọn phòng kín đáo nếu phải nói chuyện riêng tư hoặc cho bác sĩ xem vùng nhạy cảm. Nếu có người nhà cùng nghe, nói với bác sĩ ngay đầu cuộc gọi ai đang ngồi cạnh. Có những câu bác sĩ cần hỏi riêng người bệnh; khi đó người nhà nên tự đứng dậy ra ngoài một lúc.

Tắt tivi, đóng cửa, báo người trong nhà đừng gọi bạn trong mười lăm phút. Một cuộc gọi tính phí mà mất ba phút vì tiếng ồn là ba phút không lấy lại được.

Vào cuộc gọi sớm hai phút để kiểm tiếng và hình. Nếu bác sĩ nói bị rè hay hình đứng, hỏi ngay từ đầu cách liên lạc lại khi mạng rớt, thay vì đợi lúc bị ngắt giữa chừng mới lúng túng.

Gửi trước những gì, gửi bằng cách nào

Gửi trước khi giờ gọi bắt đầu, không gửi trong lúc đồng hồ đang chạy. Nếu nền tảng có khung tải tài liệu hoặc nhắn tin trước giờ hẹn, tải lên từ tối hôm trước. Bác sĩ có thời gian lướt qua thì cuộc gọi đi thẳng vào câu hỏi, không mất năm phút đầu để bạn chụp, gửi, chờ tải.

Gửi ít mà đúng. Kết luận lần khám gần nhất, đơn đang dùng, kết quả xét nghiệm liên quan, trang diễn biến. Không cần gửi cả tập giấy khám từ mười năm trước; nếu bác sĩ cần, bác sĩ sẽ hỏi.

Đặt tên ảnh hoặc ghi chú ngắn kèm theo. Ví dụ "kết quả ngày 5, đã có bác sĩ khám đọc", "đơn đang dùng từ tháng trước". Một dòng chú thích giúp bác sĩ không phải đoán ảnh nào là ảnh nào.

Chụp thẳng, đủ sáng, đủ trang. Đặt giấy trên mặt bàn phẳng, chụp từ trên xuống, không để ngón tay che chữ. Tờ có hai mặt thì chụp cả hai. Ảnh mờ là phải chụp lại trong lúc gọi.

Che những gì bác sĩ không cần. Số căn cước, số tài khoản, địa chỉ chi tiết thường không cần cho việc hỏi. Họ tên và tuổi người bệnh thì giữ, vì bác sĩ cần biết đúng người.

Khi nào huỷ giờ gọi để đi cấp cứu, và những việc không nên làm

Dấu hiệu khẩn cấp xuất hiện trước giờ hẹn. Đau ngực, khó thở, yếu nửa người, nói khó đột ngột, chảy máu không cầm, co giật, lơ mơ, trẻ nhỏ sốt li bì hay bỏ bú, ý nghĩ tự hại: gọi số cấp cứu hoặc đến cơ sở y tế gần nhất ngay, không chờ tới giờ gọi. Huỷ lịch để sau, khi mọi chuyện đã an toàn.

Không uống thêm thuốc để "đỡ" trước giờ gọi. Uống thêm một viên giảm đau hay hạ sốt trước khi gọi làm triệu chứng mờ đi, bác sĩ nhìn thấy không đúng tình trạng thật. Nếu đã uống thì nói rõ uống gì, lúc mấy giờ.

Không tự làm các thủ thuật trên người để cho bác sĩ xem. Nặn, rạch, bóc vảy, tháo băng vết mổ khi chưa được dặn. Chụp ảnh nguyên hiện trạng là đủ.

Không gửi giấy tờ qua kênh không rõ. Gửi kết quả, ảnh trong khung nhắn tin của nền tảng đặt lịch hoặc kênh bác sĩ chỉ định; che số căn cước, số thẻ bảo hiểm nếu bác sĩ không cần.

Câu hỏi thường gặp

Gọi video với bác sĩ có cần chuẩn bị giấy tờ gì không?

Nên có kết luận và đơn của lần khám gần nhất, kết quả xét nghiệm nếu có, ảnh vỏ hộp các thuốc đang dùng, trang ghi diễn biến theo ngày giờ và các số đo đã tự đo kèm giờ. Gửi trước nếu nền tảng cho phép.

Diễn biến bệnh nên ghi chi tiết đến mức nào?

Mỗi mốc một dòng: ngày, giờ gần đúng, chuyện gì xảy ra, đã làm gì và sau đó ra sao. Ghi điều mình thấy, không ghi điều mình đoán. Ghi cả chuyện ăn ngủ, đi xa, đổi thuốc vì bác sĩ có thể cần.

Có nên tự đo huyết áp, nhiệt độ trước cuộc gọi không?

Nên, nếu nhà có dụng cụ và bạn biết đo đúng cách. Ghi lại giờ đo, đo bằng máy gì, đang nghỉ hay vừa vận động. Đừng tự kết luận từ con số; đưa đủ các lần đo để bác sĩ thấy xu hướng.

Lời tóm tắt đầu cuộc gọi nên dài bao nhiêu?

Khoảng hai phút, gồm năm phần: ai và tuổi, chuyện gì từ bao giờ, đã làm gì, điều lo nhất, hai câu muốn hỏi. Nói xong thì dừng để bác sĩ hỏi lại, đừng tiếp tục kể.

Nếu trước giờ hẹn thấy người bệnh nặng lên thì làm gì?

Nếu có dấu hiệu khẩn cấp như khó thở, đau ngực, lơ mơ, co giật hay chảy máu không cầm, gọi số cấp cứu hoặc đến cơ sở y tế gần nhất ngay. Không chờ tới giờ gọi, việc huỷ lịch để sau.

Người nhà ngồi cạnh trong cuộc gọi có được không?

Được, và thường có ích để ghi chép, cầm máy khi cần quay cận. Hãy nói với bác sĩ ai đang ngồi cạnh ngay đầu cuộc gọi, và sẵn lòng ra ngoài khi bác sĩ cần hỏi riêng người bệnh.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138