ThamVan.comTham Vấn
Hỏi chuyên gia thuế, kế toán

Hộ kinh doanh chuyển sang tự kê khai: câu cần hỏi kế toán trước khi đổi

Trước khi hộ kinh doanh đổi cách nộp thuế, nên hỏi cơ quan thuế câu thủ tục nào, hỏi kế toán câu gì về sổ sách, hoá đơn, người làm, và ai trong nhà sẽ giữ việc.

A Vietnamese husband and wife at a kitchen table at night comparing two open notebooks with blank pages, a calculator between them, warm overhead lamp, three-quarter view from behind

Khi hộ kinh doanh chuẩn bị chuyển sang tự kê khai, hãy hỏi cơ quan thuế quản lý trước về thủ tục và thời điểm, rồi mới gọi kế toán để hỏi tiệm mình phải thay đổi những việc gì hằng ngày: ghi sổ thế nào, giữ chứng từ gì, hoá đơn ra sao, ai trong nhà làm, mỗi tháng tốn bao nhiêu công. Câu hỏi đúng không phải "nộp bao nhiêu", mà là "từ nay tiệm em phải làm khác đi chỗ nào".

Đổi cách nộp thuế là chuyện thủ tục trên giấy, nhưng thứ thật sự đổi là nếp làm việc của cả tiệm. Một cuộc gọi hai mươi phút với kế toán, nếu chuẩn bị đúng, giúp bạn thấy trước khối việc đó để quyết tự làm hay thuê người, thay vì phát hiện ra khi đã trễ kỳ đầu tiên. Bài này không nói quy định nào áp cho tiệm của bạn; phần đó bạn tra hướng dẫn hiện hành của cơ quan thuế.

Thứ thay đổi không nằm trên tờ khai mà nằm ở quầy

Phần lớn chủ tiệm nghĩ việc chuyển sang tự kê khai là thêm một tờ khai phải nộp. Người đã đi qua thì nói khác: thứ thay đổi nằm ở quầy thu tiền, ở cách nhập hàng, ở cuốn sổ trước đây ghi cho vui. Mỗi khoản bán ra có thể cần được ghi lại theo một cách nhất định; mỗi lần nhập hàng có thể cần giữ chứng từ; tiền nhà và tiền tiệm có thể cần tách ra cho rõ. Những điều cụ thể áp cho tiệm của bạn là phần kế toán và cơ quan thuế trả lời, nhưng bạn nên đi vào cuộc gọi với ý thức rằng mình đang hỏi về nếp làm việc, không chỉ về giấy tờ.

Vì vậy chuẩn bị tốt nhất cho cuộc gọi này không phải là số liệu, mà là một bức tranh trung thực về cách tiệm đang vận hành: ai bán, ai nhập hàng, ghi chép thế nào, tiền về đâu, bán cho ai (khách lẻ hay có khách cần hoá đơn), có người làm công không. Kế toán nghe bức tranh đó sẽ chỉ ra những chỗ phải sửa, và bạn ước được mình cần bao nhiêu công sức.

Đừng tô đẹp bức tranh. Nếu sổ sách trước giờ chỉ ghi tay, có tháng bỏ trống, cứ nói vậy. Kế toán gặp chuyện đó hằng ngày, và họ chỉ giúp được đúng nếu biết đúng điểm xuất phát.

Hỏi cơ quan thuế quản lý trước những câu thủ tục

Những câu dưới đây có câu trả lời chính thức từ cơ quan thuế, không nên trả tiền để hỏi chuyên gia. Gọi bộ phận hỗ trợ hoặc đến trực tiếp, ghi lại câu trả lời kèm ngày giờ.

  • Tiệm em thuộc trường hợp nào, có phải đổi cách nộp không, từ kỳ nào?
  • Em cần nộp hồ sơ gì để đổi, nộp ở đâu, có mẫu nào không?
  • Sau khi đổi, em sẽ nhận thông báo gì từ cơ quan thuế và nhận bằng cách nào?
  • Tài khoản thuế điện tử của em đã đủ để làm các việc mới chưa, nếu chưa thì cần đăng ký gì?
  • Có tài liệu hướng dẫn hay buổi hướng dẫn nào cho hộ kinh doanh mới chuyển đổi không?

Mang nguyên văn các câu trả lời này vào cuộc gọi với kế toán. Khi kế toán biết phần thủ tục đã rõ, họ dành toàn bộ thời gian cho phần thực hành ở tiệm của bạn.

Nếu câu trả lời của cơ quan thuế có chỗ bạn không hiểu, chép lại đúng chữ đó và đưa vào danh sách câu hỏi cho kế toán: "Bên thuế nói em phải làm việc này, cụ thể ở tiệm em là làm gì?"

Bảng soi nếp làm việc của tiệm trước cuộc gọi

Điền cột thứ hai bằng sự thật hiện tại, không phải điều bạn định làm. Cột thứ ba là câu hỏi mang vào cuộc gọi; cột cuối để quyết sau khi nghe kế toán trả lời.

Việc trong tiệmHiện đang làm thế nàoCâu hỏi cho kế toánAi trong nhà sẽ làm
Ghi doanh thu hằng ngàyGhi tay cuối ngày, có hôm quênTừ nay em cần ghi theo cách nào, công cụ nào là đủ?Để trống, quyết sau
Nhập hàngMua chợ đầu mối, ít khi lấy giấy tờEm cần giữ chứng từ gì khi nhập, mua của người không có hoá đơn thì sao?Người đi nhập hàng
Thu tiềnTiền mặt và chuyển khoản vào tài khoản cá nhânEm có nên tách tài khoản không, tách từ lúc nào?Chủ tiệm
Khách cần hoá đơnThỉnh thoảng có, đang từ chốiNếu khách xin hoá đơn thì từ nay em làm thế nào?Người đứng quầy
Người làm côngHai người, trả tiền mặtEm cần giữ giấy tờ gì về việc trả công?Chủ tiệm
Nộp tờ khaiChưa từng tự làmMỗi kỳ em phải chuẩn bị gì, mất khoảng bao nhiêu công?Tự làm hay thuê người

Câu hỏi ở dòng cuối đáng hỏi kỹ. Kế toán thường ước được khối việc mỗi kỳ cho một tiệm như của bạn; con số công sức đó giúp bạn quyết tự làm, nhờ người nhà, hay thuê dịch vụ.

Mẫu danh sách câu hỏi cho cuộc gọi 20 phút

Danh sách của chị Hà, chủ một quán cơm gia đình. Năm câu đầu là lớp có hạn; hai câu sau để hiểu thêm.

  • 1. Bên thuế đã trả lời em về thủ tục như trong tin nhắn em gửi. Với quán em, việc đầu tiên em phải làm khác đi là việc gì?
  • 2. Sổ bán hàng em đang ghi tay. Em nên chuyển sang ghi thế nào, và giữ trong bao lâu?
  • 3. Em nhập rau thịt ở chợ, phần lớn không có giấy tờ. Anh/chị khuyên em giữ chứng từ gì, và em nên hỏi cơ quan thuế câu gì về chuyện này?
  • 4. Tiền bán hàng đang về tài khoản cá nhân của em. Em có nên mở tài khoản riêng cho quán không?
  • 5. Mỗi kỳ, nếu em tự làm, em cần chuẩn bị những gì và mất khoảng bao nhiêu công?
  • 6. Nếu em thuê người làm sổ, em nên giao những phần nào và tự giữ phần nào?
  • 7. Có lỗi nào các tiệm mới đổi hay mắc mà anh/chị thấy em nên tránh ngay từ đầu không?

Câu bảy thường cho ra những lời dặn thực tế nhất, vì kế toán đã gặp nhiều tiệm như của bạn. Ghi lại từng lời dặn, kể cả những điều nghe có vẻ hiển nhiên.

Ví dụ: chị Hà và cuốn sổ ghi tay

Quán cơm của chị Hà đã mở nhiều năm, chồng đi chợ, chị đứng bếp, con gái lớn thu tiền. Khi biết quán phải chuyển sang tự kê khai, chị định gọi một kế toán để "hỏi xem phải nộp bao nhiêu". Con gái chị đề nghị làm ngược lại: hỏi cơ quan thuế trước, rồi mới gọi kế toán để hỏi việc ở quán.

Sáng hôm sau con gái gọi bộ phận hỗ trợ của cơ quan thuế quản lý, ghi lại thời điểm phải đổi, hồ sơ cần nộp, nơi nộp. Tối đó cả nhà ngồi điền bảng soi nếp làm việc: chồng thừa nhận phần lớn hàng mua ở chợ không có giấy tờ gì; chị thừa nhận cuốn sổ có cả tuần bỏ trống; con gái cho biết thỉnh thoảng có công ty đặt cơm hộp và xin hoá đơn, quán đều từ chối.

Cuộc gọi hai mươi phút hôm sau không có con số nào. Kế toán hỏi lại về khách đặt cơm hộp, về việc chồng chị đi chợ trả tiền thế nào, rồi chỉ ra ba việc phải bắt đầu ngay: ghi doanh thu mỗi ngày theo một mẫu đơn giản, tách tài khoản nhận tiền của quán, và hỏi lại cơ quan thuế về cách giữ chứng từ khi mua của người bán lẻ ngoài chợ. Kế toán cũng ước khối việc mỗi kỳ để cả nhà quyết ai làm.

Chị Hà không biết thêm gì về thuế suất hay con số. Nhưng chị biết từ tuần sau quán phải làm khác đi ở ba chỗ, và biết con gái có kham nổi phần sổ sách hay phải thuê người.

Khi cuộc gọi chuyển sang chuyện thuê làm sổ

Đến cuối cuộc gọi, kế toán có thể đề nghị nhận làm sổ cho tiệm. Đó là chuyện bình thường, không phải dấu hiệu xấu. Nhưng đừng quyết ngay trong lúc đồng hồ còn chạy; thay vào đó, hỏi đủ để có thể so sánh sau. Ba câu nên hỏi: anh chị sẽ làm những phần việc nào, tiệm em phải tự giữ và gửi những gì mỗi kỳ, và phí được tính theo cách nào.

Ghi phí theo đúng cách kế toán nói, rồi tự quy ra "đơn vị" để so. Ví dụ giả định: nếu một người tính theo tháng là 10 đơn vị, còn người khác tính theo kỳ khai cộng thêm phí khi có văn bản của cơ quan thuế, bạn cần biết một năm tiệm mình có bao nhiêu kỳ và thường nhận bao nhiêu văn bản mới so được. Con số trong ví dụ là giả định; hãy hỏi bảng phí hiện hành của chính người bạn định thuê.

Quan trọng hơn phí là ranh giới trách nhiệm. Hỏi rõ: nếu chứng từ tiệm em gửi thiếu thì ai phát hiện, ai nhắc; nếu cơ quan thuế gửi văn bản thì ai đọc, ai trả lời; khi thôi làm thì sổ sách giao lại thế nào. Những câu này giúp bạn biết dù thuê người, phần nào vẫn là việc của mình.

Những cái sai hay gặp khi chuẩn bị cuộc gọi này

Hỏi kế toán câu thủ tục mà cơ quan thuế trả lời được. Trả phí cho câu "nộp ở đâu, từ kỳ nào" là phí ít đáng nhất. Lấy câu trả lời chính thức trước, rồi để kế toán lo phần thực hành.

Mở đầu bằng "em phải nộp bao nhiêu". Câu đó kéo cuộc gọi vào một con số đoán. Hỏi "từ nay tiệm em phải làm khác ở đâu" thì nhận được những việc dùng được ngay.

Chỉ chủ tiệm nghe, người làm thật không nghe. Nếu người ghi sổ hay đi nhập hàng là người khác, mời họ nghe cùng ít nhất phần nói về việc của họ. Lời dặn qua trung gian thường rơi mất nửa.

Tin vào lời đồn của tiệm bên cạnh. Mỗi tiệm một hoàn cảnh: bán cho ai, nhập của ai, có người làm hay không. Lời khuyên cho tiệm bên cạnh có thể không hợp với tiệm bạn.

Để tới sát kỳ đầu mới hỏi. Thay đổi nếp làm việc cần vài tuần để quen. Gọi sớm cho bạn thời gian chạy thử cách ghi chép mới trước khi nó thật sự được dùng để khai.

Câu hỏi thường gặp

Hộ kinh doanh có cần thuê kế toán khi chuyển sang tự kê khai không?

Không bắt buộc phải thuê nếu trong nhà có người làm được, nhưng nên có ít nhất một cuộc gọi với kế toán để biết khối việc mỗi kỳ. Sau cuộc gọi đó bạn mới quyết được tự làm, nhờ người nhà hay giao một phần cho dịch vụ.

Nên hỏi cơ quan thuế hay hỏi kế toán trước?

Hỏi cơ quan thuế quản lý trước về thủ tục, thời điểm và hồ sơ, vì đó là câu trả lời chính thức và không mất phí. Sau đó mang câu trả lời ấy vào cuộc gọi với kế toán để hỏi phần thực hành ở tiệm của bạn.

Kế toán có nói được tiệm mình sẽ phải nộp nhiều hơn hay ít hơn trước không?

Trong một cuộc gọi ngắn, chưa xem sổ sách, kế toán khó nói chính xác và bạn không nên đòi điều đó. Câu hỏi hữu ích hơn là tiệm phải ghi chép, giữ chứng từ gì, để khi khai thì con số phản ánh đúng thực tế.

Người nhà đứng quầy có nên nghe cuộc gọi cùng không?

Nên, nếu họ là người sẽ ghi sổ, thu tiền hay nhập hàng sau này. Họ nghe trực tiếp sẽ hỏi được những chi tiết chủ tiệm không nghĩ tới, và lời dặn không bị rơi rớt khi truyền lại.

Sổ sách trước đây ghi không đầy đủ có nên giấu kế toán không?

Không nên. Kế toán cần biết đúng điểm xuất phát để khuyên đúng. Một cuốn sổ có tuần bỏ trống không làm kế toán bất ngờ; lời khuyên dựa trên một cuốn sổ giả định đầy đủ mới là thứ khiến bạn gặp khó về sau.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138